Bağlarda Kamalı Nematodlar (Xiphinema spp. Cobb, 1913)

Tanımı, Yaşayışı ve Zarar Şekli :
   Xiphinema genusuna bağlı türlerin boyu oldukça uzun olup, bazı türler 5.5 mm kadardır. Çok uzun ağız iğnesine sahip olmalarıyla karakteristiktir. İğnenin boyu ekseri türlerde 200 mikron kadardır. Dişide yumurtalık bir veya iki tane olabilir ve bunlar geriye bükülmüş olarak bulunabilir. Kamalı nematodlar içerisinde bağlardaki bulaşık soysuzlaşma virüsünün taşıyıcısı olan Xiphinema index Thorne and Allen, 1950 ‘in kuyruk kısmının sonunda çok bariz olmamak üzere parmak şeklinde bir çıkıntı vardır. Erkeğinde çok iyi gelişmiş bir çiftleşme organı vardır. Larvası da şekil olarak erginine benzer, ancak boyu daha kısadır ve eşey organları henüz oluşmamıştır.
    Ege Bölgesi bağlarında bulunan Xiphinema türleri X.mediterraneum, X.indox, X. italiae, X.brevicolle, X.ingens, X.turcicum ve X.pyrenaicum ‘dur.
    Köklerin özsuyunu emerek beslenen larvalar olgunlaştıktan sonra çiftleşerek etrafındaki toprağa yumurtlarlar ve yumurtadan ergin hale geçinceye kadar dört larva devresi geçirirler. İlkbaharın ilk aylarında yumurtlamaya hazır pek çok dişi nematoda rastlandığı halde çok sıcak yaz aylarında bunlara nadiren rastlanır. Bazen, ikinci bir üreme sonbaharda olur. Üreme hızı bu nematodlarda oldukça yavaştır. Kamalı nematodlar genellikle orta ve hafif yapıda ve pH’sı 6.5-7.5 olan toprakları tercih ederler. Gelişmeleri için optimum sıcaklık 16-28ºC arasında değişmekte ve üremeleri en çok 29ºC ‘ta olmaktadır.
    Kamalı nematodların topraktaki yoğunluğu oldukça az olduğundan bitkide sadece bes-lenmeden dolayı yaptıkları direkt zararları önemsenecek oranda değildir. Fakat virüs taşıyıcısı olduğu bilinen X. index virüs hastalığı ile birlikte asmalarda zayıflama, durgunluk ve verimde azalma meydana getirerek bağlarlarda %30-40’a varan oranlarda zarara neden olurlar.
    Ektoparazit olan kamalı nematodlar uzun ağız iğnelerini kök hücrelerinin çok derinine sokabilirler. Kökte beslenme bölgesinde şişme, saçaklanma, kıvrılma, bükülme ve çürüme, kuruyarak ölme meydana getirirler.

Kültürel önlemler :
   Yeni bağ tesis edilecek arazilerden muhakkak toprak örneği alınıp kamalı nematodlar yönünden incelenmesi gerekir. Şayet inceleme sonucunda alınan örnekler X.index çıkmış ise, bu nematod kısa boğum, veya diğer bir deyimle bulaşık soysuzlaşma virus hastalığının taşıyıcısı olduğundan o yerin muhakkak nematisitle ilaçlanması ve o yere dikilecek köklü bağ çubuklarının virüs hastalığından ari olması gerekir.
    Kamalı nematodlarla bulaşık ,yeni sökülmüş bağlarda 2 veya 3 yıl bu nematodlar için konukçu olmayan kışlık tahıllar yetiştirilerek popülasyon bir oranda azaltılır, ayrıca hasat sonunda sıcak yaz aylarında toprak iki üç sefer 30-40 cm. derinlikte alt üst edilerek yakıcı güneş ışınları ve rüzgarın etkisiyle nematod popülasyonunu oldukça azaltmak olasıdır. Bu arada toprak işlemeleri esnasında eski bitki kökleri çok derinlerde olanlar da dahil, daha ilk yıllarda tamamen toplanıp imha edilmelidir. Eski kök parçaları uzun yıllar canlılıklarını muhafaza etmekte, bünyelerinde virüsleri barındırmakta ve nematodlar için besin kaynağı olmaktadır.
    Verim düştüğü için sökülen bağların yerine 5-6 yıl süre ile bağ kurulmamalı ve ancak bu sürenin sonunda bu araziye kısa boğum virüsünden ari anaç dikilmelidir.
    Asma fidanlığı kurulacak arazilerden de usulüne uygun şekilde alınan toprak örneklerinde virüs vektörü olan X.index varsa o yerde de muhakkak kimyasal mücadeleye gidilmelidir.

Kimyasal Mücadele :
   Kültürel önlemlerin yerine getirilmediği veya yetersiz kaldığı durumlarda kimyasal mücadele yoluna başvurulmalıdır. Genel olarak nematisitler 10ºC üzerinde etkili olurlar. Bu bakımdan nematodların da en aktif ve yoğunluklarının fazla olduğu Mayıs-Haziran ve Eylül -Ekim ayları ilaçlama için uygundur.
    Dikimden 3-4 hafta önce Çizelge.2’de yer alan fümigantlardan biri kullanılmalıdır.