Bağ salkımmaymuncuğu (Strophomorphus ctenotus Desbr)(Col.:Curculionidae)
Tanımı, Yaşayışı ve Zarar Şekli : Erginleri, genel olarak kahverenginde, boyları 6-8 mm kadardır. Vücutlarının üzeri kahverenginin değişik tonlarında hafif lekelidir (Şekil 23). Ağız parçaları kısa ve geniş hortum şeklindedir. Sert kanatlarının kapladığı karın kısmı ovaldir. Üst kanatlarının altında ayrıca zar kanatlar bulunmadığından uçamazlar. Asma üzerinde bulundukları yerde rahatsız edildiklerinde kendilerini toprağa atarak hareketsiz bir durumda kalır ve ölü taklidi yaparlar.
![]() |
![]() |
| Şekil 23. Bağ salkımmaymuncuğu (Strophomorphus ctenotus)’nun ergin ve larvası | Şekil 24. Bağ salkımmaymuncuğu (Strophomorphus ctenotus)’nun yapraklardaki zararı. |
![]() |
![]() |
| Şekil 25. Bağ salkımmaymuncuğu (Strophomorphus ctenotus)’nun tanelerdeki zararı. | Şekil 26. Bağ salkımmaymuncuğu (Strophomorphus ctenotus)’nun salkımlardaki zararı. |
Larvalar beyazımsı-krem veya açık sarı, baş
kapsülü açık kahverengidir. Vücut “C” şeklinde hafifçe kıvrılmış (Şekil
23), tombulca olup gelişmesini tamamladığında boyu 7-8 mm, eni 2.5 -4 mm kadardır.
Pupa, beyazımsı-krem renginde, boyu 7-8 mm, eni 2.5-4 mm kadardır.
Pupaları serbest pupa tipindedir.
Kışı larva döneminde, toprakta 5-10 cm derinlikte, asma veya
yabancı otların kökleri yakınında, toprak içinde hazırladıkları bir yuva
içerisinde geçirir. Çeşitli bitki kökleri ile beslenen larvalar Nisan’ın ilk
günlerinden itibaren toprakta hazırladıkları bir yuva içerisinde pupa olurlar.
İlkbaharda salkımlarda çiçek tomurcuklarının ayrılmaya başladığı dönemde,
mevsim şartlarına bağlı olarak genellikle Nisan ortalarında veya Nisan’ın son
haftasından itibaren ilk erginler görülür. Gündüzleri asmanın kök boğazı ve
yakın çevresindeki toprakta, asmanın gövdesinde, kabuk altlarında, yarık ve
çatlaklarda gizlenir, geceleri faaliyete geçerler. Bunlar asmalara tırmanarak
sürgünlerdeki taze yapraklar ve filizlerle beslenirler. Yoğunluklarının yüksek
olduğu durumlarda salkımlarda bir miktar çiçek tomurcukları ile de beslenir. Daha
sonraları taze yapraklar ile beslenmelerini sürdürürken(Şekil 24), bu arada çiçek
sonrası dönemde henüz tutmuş saçma tanesi iriliğindeki tanelere de zarar verirler.
Salkımlarda ya tane sapından ya da tanenin üzerinden bir bölüm kemirmek suretiyle
beslenir. Salkımlardaki beslenme, tane ve tane sapı dokusunun sertleştiği, tanelerin
bezelye büyüklüğüne yaklaştığı döneme kadar sürer. Ergin popülasyonu
Mayıs’ın ilk iki haftası içerisinde en yoğun olarak görülür. Bir süre daha
yapraklarda beslendikten sonra genellikle Haziran başlarında erginin faaliyeti ve
popülasyonu azalır. Yılda 1 döl verir.
Erginler çiçek tomurcuklarının ayrıldığı dönemden, tanelerin
yaklaşık olarak bezelye büyüklüğünü aldığı döneme kadar taze yaprakları,
filizleri ve salkımda kısmen açılmak üzere olan çiçek tomurcuklarını, yeni
tutmuş veya saçma tanesi iriliğine erişmiş taneleri ve tane saplarını yemek
suretiyle zararlı olur (Şekil 25).
Salkımlar, zarar sonucunda çok seyrek taneli olarak teşekkül eder.
Popülasyon yoğunluğunun yüksek olduğu durumlarda, üzerinde hiç tane bulunmayan veya
sadece bir kaç tane bulunan “salkım iskeletleri” görülebilir (Şekil 26). Böylece
zarar doğrudan ürüne yönelik olup, yer yer %100 e kadar yükselebilir. Salkımlarda
tane kaybına yol açan bu beslenme, asıl zararı oluşturur.
Bu arada yapraklarda damarlar kalacak ve dantela görünümlü yenikler
bırakacak şekilde beslenirler. Bazen de yaprak sapında uzunlamasına beslenir ve
yaprağın tamamen kurumasına sebep olurlar. Zararlının yapraklara verdiği zarar,
salkımlara verdiği zarar yanında önemli değildir.
Mücadelesi :
Kültürel Önlemler :
Zararlının görüldüğü bağlarda asmaların gövde ve kalın dalları
üzerinde gelişigüzel çıkan obur sürgünler (yaz sürgünleri), tanelerin bezelye
büyüklüğüne yaklaştığı döneme kadar kopartılmamalıdır. Yaprak seyreltme
işlemi de belirtilen bu fenolojik döneme kadar yapılmamalıdır.
Kimyasal Mücadele:
Maymuncukların bulunduğu bağ alanları çiçek tomurcuklarının
ayrıldığı dönemden (yaklaşık olarak Nisan ortalarından itibaren), tanelerin
bezelye büyüklüğüne yaklaştığı döneme kadar gözlem altında tutulur. Özellikle
bir yıl önce zararlının görüldüğü bağlarda belirtilen dönemde haftada iki kez
yapılan incelemelerde, bağın dört yönünden ve orta kısmından olmak üzere beş
yerinden 5 x 5 = 25 asma seçilir. Taze yaprak ve salkımlarda zarar belirtileri ile asma
gövdelerinde kabuk altlarında, kök boğazı yakınındaki toprakta ergin aranır. Bu 25
asmadan 1 ‘inde zararlı veya zarar belirtisi tespit edildiğinde savaşına karar
verilir.
Kimyasal mücadelede kullanılacak ilaçlar Çizelge 2 ‘de yer almaktadır.