Bağ salkımmaymuncuğu (Strophomorphus ctenotus Desbr)(Col.:Curculionidae)

Tanımı, Yaşayışı ve Zarar Şekli :    Erginleri, genel olarak kahverenginde, boyları 6-8 mm kadardır. Vücutlarının üzeri kahverenginin değişik tonlarında hafif lekelidir (Şekil 23). Ağız parçaları kısa ve geniş hortum şeklindedir. Sert kanatlarının kapladığı karın kısmı ovaldir. Üst kanatlarının altında ayrıca zar kanatlar bulunmadığından uçamazlar. Asma üzerinde bulundukları yerde rahatsız edildiklerinde kendilerini toprağa atarak hareketsiz bir durumda kalır ve ölü taklidi yaparlar.

sekil 023.gif (36324 bytes) sekil 024.gif (41933 bytes)
Şekil 23. Bağ salkımmaymuncuğu (Strophomorphus ctenotus)’nun ergin ve larvası Şekil 24. Bağ salkımmaymuncuğu (Strophomorphus ctenotus)’nun yapraklardaki zararı.

 

sekil 025.gif (42129 bytes) sekil 026.gif (40686 bytes)
Şekil 25. Bağ salkımmaymuncuğu (Strophomorphus ctenotus)’nun tanelerdeki zararı. Şekil 26. Bağ salkımmaymuncuğu (Strophomorphus ctenotus)’nun salkımlardaki zararı.

    Larvalar beyazımsı-krem veya açık sarı, baş kapsülü açık kahverengidir. Vücut “C” şeklinde hafifçe kıvrılmış (Şekil 23), tombulca olup gelişmesini tamamladığında boyu 7-8 mm, eni 2.5 -4 mm kadardır.
    Pupa, beyazımsı-krem renginde, boyu 7-8 mm, eni 2.5-4 mm kadardır. Pupaları serbest pupa tipindedir.
    Kışı larva döneminde, toprakta 5-10 cm derinlikte, asma veya yabancı otların kökleri yakınında, toprak içinde hazırladıkları bir yuva içerisinde geçirir. Çeşitli bitki kökleri ile beslenen larvalar Nisan’ın ilk günlerinden itibaren toprakta hazırladıkları bir yuva içerisinde pupa olurlar. İlkbaharda salkımlarda çiçek tomurcuklarının ayrılmaya başladığı dönemde, mevsim şartlarına bağlı olarak genellikle Nisan ortalarında veya Nisan’ın son haftasından itibaren ilk erginler görülür. Gündüzleri asmanın kök boğazı ve yakın çevresindeki toprakta, asmanın gövdesinde, kabuk altlarında, yarık ve çatlaklarda gizlenir, geceleri faaliyete geçerler. Bunlar asmalara tırmanarak sürgünlerdeki taze yapraklar ve filizlerle beslenirler. Yoğunluklarının yüksek olduğu durumlarda salkımlarda bir miktar çiçek tomurcukları ile de beslenir. Daha sonraları taze yapraklar ile beslenmelerini sürdürürken(Şekil 24), bu arada çiçek sonrası dönemde henüz tutmuş saçma tanesi iriliğindeki tanelere de zarar verirler. Salkımlarda ya tane sapından ya da tanenin üzerinden bir bölüm kemirmek suretiyle beslenir. Salkımlardaki beslenme, tane ve tane sapı dokusunun sertleştiği, tanelerin bezelye büyüklüğüne yaklaştığı döneme kadar sürer. Ergin popülasyonu Mayıs’ın ilk iki haftası içerisinde en yoğun olarak görülür. Bir süre daha yapraklarda beslendikten sonra genellikle Haziran başlarında erginin faaliyeti ve popülasyonu azalır. Yılda 1 döl verir.
    Erginler çiçek tomurcuklarının ayrıldığı dönemden, tanelerin yaklaşık olarak bezelye büyüklüğünü aldığı döneme kadar taze yaprakları, filizleri ve salkımda kısmen açılmak üzere olan çiçek tomurcuklarını, yeni tutmuş veya saçma tanesi iriliğine erişmiş taneleri ve tane saplarını yemek suretiyle zararlı olur (Şekil 25).
    Salkımlar, zarar sonucunda çok seyrek taneli olarak teşekkül eder. Popülasyon yoğunluğunun yüksek olduğu durumlarda, üzerinde hiç tane bulunmayan veya sadece bir kaç tane bulunan “salkım iskeletleri” görülebilir (Şekil 26). Böylece zarar doğrudan ürüne yönelik olup, yer yer %100 e kadar yükselebilir. Salkımlarda tane kaybına yol açan bu beslenme, asıl zararı oluşturur.
    Bu arada yapraklarda damarlar kalacak ve dantela görünümlü yenikler bırakacak şekilde beslenirler. Bazen de yaprak sapında uzunlamasına beslenir ve yaprağın tamamen kurumasına sebep olurlar. Zararlının yapraklara verdiği zarar, salkımlara verdiği zarar yanında önemli değildir.

Mücadelesi :

Kültürel Önlemler :
   Zararlının görüldüğü bağlarda asmaların gövde ve kalın dalları üzerinde gelişigüzel çıkan obur sürgünler (yaz sürgünleri), tanelerin bezelye büyüklüğüne yaklaştığı döneme kadar kopartılmamalıdır. Yaprak seyreltme işlemi de belirtilen bu fenolojik döneme kadar yapılmamalıdır.

Kimyasal Mücadele:
   Maymuncukların bulunduğu bağ alanları çiçek tomurcuklarının ayrıldığı dönemden (yaklaşık olarak Nisan ortalarından itibaren), tanelerin bezelye büyüklüğüne yaklaştığı döneme kadar gözlem altında tutulur. Özellikle bir yıl önce zararlının görüldüğü bağlarda belirtilen dönemde haftada iki kez yapılan incelemelerde, bağın dört yönünden ve orta kısmından olmak üzere beş yerinden 5 x 5 = 25 asma seçilir. Taze yaprak ve salkımlarda zarar belirtileri ile asma gövdelerinde kabuk altlarında, kök boğazı yakınındaki toprakta ergin aranır. Bu 25 asmadan 1 ‘inde zararlı veya zarar belirtisi tespit edildiğinde savaşına karar verilir.
    Kimyasal mücadelede kullanılacak ilaçlar Çizelge 2 ‘de yer almaktadır.