Asma Yaprak Kıvırcıklığı Hastalığı (Leaf roll)
Tanımı, Yaşayışı ve Hastalık Belirtileri :
Yaprak kıvırcıklığı bağlarda görülen çok tehlikeli bir virüs
hastalığı olup dünyada bağ yetiştirilen bütün ülkelerde yaygın olarak bulunur.
Bu hastalığa birden fazla virüsün neden olduğu sanılmaktadır. Asmalarda yaprak
kıvırcıklığına neden olan Asma virüs A; 800 milimikron uzunlukta,
bükülebilen çubuk şeklinde bir virüs, 2200 milimikron uzunlukta bükülebilen bir
başka virüs ile 800 milimikron uzunlukta ve serolojik olarak Patates Y virüsü
ile ilgisi olan başka bir virüs tarafından meydana getirilmektedir. Virüsler enfekteli
asmanın bütün doku ve hücrelerinde bulunmaktadır. Ancak meristemin uç kısmında
virüs bulunma-yabilir.
Hastalığın belirtileri en iyi şekilde büyüme mevsiminin sonuna
doğru görülebilmek-tedir. Enfekteli asmalarda genel bir bodurluk ve gelişme
durgunluğu hemen göze çarpar. Gözle görülen en tipik belirti yaprakların aşağı
doğru kıvrılmaları ve yaprak ayasının kırmızımsı veya sarımsı bir renge
dönmesidir. Daha yaz başlangıcında alt yaprakların damar aralarındaki kısımlarda
kırmızımsı ve sarımsı renkler başlar. Yaz ve mevsim sonuna doğru kırmızımsı ve
sarımsı renk, yaprak ayasının tamamını kapsadığı halde ana damarları yeşil
olarak kalır(Şekil 63). Enfekteli asmalarda meyve salkımları çok kısadır. Meyveler
geç olgunlaşır. Sağlıklı asmaların meyveleri olgun renklerini aldığı halde
enfekteli olanların meyveleri yeşil ve beyazımsı kalır. Yaprak kıvırcıklığı
virüsü Amerikan anaçlarında latent olarak kalabilir. Birçok ülkeye bu anaçlar
vasıtasıyla yayılmıştır. Virüsün zayıf ırkları ile enfekteli asmalarda
belirtiler daha zayıftır. Enfekteli asmaların floem dokusu dejenere olur. Parankima ile
floem iletim dokuları nekroze olur ve asma büyüyemez.
Virüs meyve verimini % 10 - 70 oranında azaltabildiği gibi şeker
oranını da düşürür. Asmada kök gelişimi durur ve asma dondan çok zarar görür.
Kardinal ve Emperor gibi çeşitler çok zarar görür, pazar değeri kalmaz.
Fransa’daki Amerikan anaçlarında %54 oranında gizli(Latent) enfeksiyonlar
görülmüştür. Meyvesi beyaz olan Sultani çekirdeksiz gibi üzüm çeşitlerinde
virüs yapraklarda kırmızımsı renk meydana getiremediği halde yapraklar hafifçe
sararma gösterir. Bu nedenle bu çeşitte hastalığı anlamak güçtür.
Hastalık, enfekteli aşı kalemi ve Amerikan anaçları ile
yayılabilir. ABD, Yugoslavya ve Fransa’da asma yaprak kıvırcıklığı virüsünün
doğal olarak çok hızlı yayıldığı görülmüştür. Son yıllarda Unlubit’lerin (Planococcus
ficus, P.citri ve P.longispinus) asmalarda yaprak
kıvırcıklığı yapan “Asma virüs A”nın vektörü olduğu saptanmıştır.
Mücadelesi :
Kültürel Önlemler :
Sağlıklı asma üretimi için, virüssüz ve sağlıklı asmalardan aşı
kalemi ve üretim materyali temin edilmelidir. Ayrıca kullanılacak Amerikan anacı ile
üzüm çeşidi asmalarının virüs yönünden endekslenmiş temiz fertlerinden
üretilmesi gerekmektedir. Hastalıklı anaç ve asmalar derhal sökülmelidir.
Kimyasal Mücadele :
Pamuklu bitler özellikle Asma virüs A’yı naklettiklerinden bu
zararlıya karşı mücade-le yapmak gerekmektedir.
![]() |
| Şekil 63. Yaprakta Leaf roll virüsü’nün belirtisi(Sonbaharda). |