8.1.10. Zeytin kabuklubiti [Parlatoria oleae (Colv.) (Hom.:Diaspididae)]

            Zeytin kabuklubiti, kiraz ağaçları için fazla önemli olmayan ve genellikle kimyasal mücadele gerektirmeyen bir zararlıdır. Bazı kiraz bahçelerinde zaman zaman görüldüğü için, bu Talimatta yer verilmiştir.

            Ergin dişinin kabuğu, ovalimsi yuvarlak şekilde ve dışbükeydir. Rengi, beyazımsı krem renginden, koyu kül rengine kadar değişir. Larva gömleği, koyu yeşil veya siyahımsı renkte olup, dişi kabuğunun kenar kısmında veya dışına taşmış durumdadır(Şekil 35). Kabuk boyu, 2-2.5 mm.dir. Ergin dişinin vücudu, oval şekilde olup kenarları iri lobludur. Genç dişi açık pembe-eflatun renkte, olgun dişi ise koyu eflatun veya mor renktedir. Erkekler narin yapılı, 1 mm uzunluğunda, pembemsi eflatun renkte ve bir çift kanatlıdır.

Şekil 35. Zeytin kabuklubiti (Parlatori oleae)’nin ergin dişisi.

             Yumurta oval biçimde olup, koyu eflatun veya mor renktedir. Yumurtalar, dişinin kabuğu altında, birbirleri üzerine yığılmış bir şekilde dururlar. Yumurtadan çıkan larva, hareketli olup, basık oval görünümlü ve eflatun renklidir. Dal, yaprak veya meyvelere tutunarak sabitleşen birinci dönem larvaların üzerinde, mum salgılarından oluşan kabuk örtüsü meydana gelir.

            Zeytin kabuklubiti, kışı olgun dişi döneminde geçirir. Yumurtalar, iklim koşullarına göre, nisan ayının ilk yarısı ile mayıs ayının ilk haftasında oluşmaya başlar. Yumurtlama, iki aya yakın bir süre devam eder. Mayıs ayı ortaları veya sonlarına doğru hareketli larvalar görülür. Yumurtadan çıkan hareketli larvalar dallara, yapraklara ve meyvelere giderek, kendilerini uygun bir yere tespit eder ve beslenmeye başlarlar. İkinci döle ait yumurtalar, temmuz ortalarında veya sonlarında görülür. İkinci dölün erginleri genellikle kışlamaya çekilir. Bu zararlı, yılda 2 döl verir.

            Bu zararlı, kiraz ağaçlarının dal, sürgün, gövde, meyve ve yapraklarında özsuyu emmek ve bitkiye toksik maddeler salgılamak suretiyle zarar yapar. Popülasyonun fazla olduğu bahçelerde, ağaçların kurumasına neden olur. Beslenme sırasında, salgıladığı toksik madde nedeniyle, yerleştikleri yerlerde 3-4 mm çapında kırmızı veya mor lekeler meydana gelir.

Z            eytin kabuklubiti, polifag bir zararlıdır. Yurdumuzda zeytin, kiraz, vişne, elma, şeftali, erik, kayısı, yenidünya, muşmula, ahlat, üvez, ceviz, bağ, kestane ve süs bitkilerinde zarar yapar.

Parazitoitleri :

Aphytis maculicornis (Masi) (Hym.:Aphelinidae)

Aphytis melinus De Bach. (Hym.:Aphelinidae)

Aphytis proclia (Walker) (Hym.:Aphelinidae)

Aphytis mytilaspidis (Le Baron) (Hym.:Aphelinidae)

Aspidiotiphagus citrinus (Craw) (Hym.:Aphelinidae)

Predatörleri :

Chilocorus bipustulatus (L.) (Col.:Coccinellidae)

Exochomus quadripustulatus (L.) (Col.:Coccinellidae)

Cybocephalus fodori (E.Y.) (Col.:Cybosephalidae)

Scymnus apetzi (Muls.) (Col.:Coccinellidae)

Pullus sp. (Col.:Coccinellidae)

Lestodiplogis sp. (Dip.:Cecidomyiidae)

Typhlodromus spp. (Acarina:Phytoseiidae)

Mediolata mali (Acarina: Stigmaeidae)

Allothrombium sp. (Acarina:Trombidiidae)

 

Mücadelesi

            Bulaşık bahçelerde toprak işlemesi, sulama, gübreleme ve budama işleri usulüne uygun olarak yapılmalıdır. Budama artıkları bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Bulaşık ağaçlardan alınan dayak ve sırıklar, temiz ağaçlarda kullanılmamalıdır.

            Yukarıda verilen doğal düşmanların korunması ve etkinliklerinin artırılması için gerekli önlemler alınmalıdır. Bunun için, faydalılara zararsız veya az zararlı olan seçici ilaçlar tercih edilmeli. İlaçlama zamanı, bunların en az zarar göreceği şekilde ayarlanmalıdır. Ayrıca bu faydalılar, yoğun olarak bulunduğu bahçelerden toplanarak, bulunmadığı veya az bulunduğu bahçelere, bulaştırmak suretiyle biyolojik mücadelede kullanılabilir.

c) Kimyasal mücadele

            Kiraz sineğine karşı kaplama ilaçlama yapılan bahçelerde, bu zararlı için ayrı bir ilaçlama yapılmaz. Her iki zararlının birlikte bulunduğu bahçelerde, Kiraz sineğinin ilk ilaçlamasında her iki zararlıya da etkili olan ilaçlar kullanılmalıdır. Zeytin kabuklubitine karşı ayrı bir ilaçlama gerekmesi halinde, ilk hareketli larva çıkışı görüldüğü zaman bir ilaçlama yapılır.

            Zeytin kabuklubiti mücadelesinde kullanılacak ilaçlar ve dozları Çizelge 2’de verilmiştir.