8.1.13. Ağaç sarıkurdu [Zeuzera pyrina (L.) (Lep.:Cossidae)]

            Ağaç sarıkurdu, kiraz ağaçları için ekonomik önemi fazla olmayan ve genellikle kimyasal mücadele gerektirmeyen bir zararlıdır. Bazı kiraz bahçelerinde zaman zaman görüldüğü için, bu Talimatta yer verilmiştir. Daha çok bakımsız bahçelerde ve zayıf kalmış ağaçlarda zarar yapar.

            Kelebekleri oldukça büyük olup, erkeklerin kanat açıklığı 30-40, dişilerinki ise 50-60 mm'dir. Kanatları beyaz renkli olup, üzeri çok sayıda lacivert noktalarla süslüdür. Göğüs üzerindeki 6 adet nokta bulunur(Şekil 38/a). Larvaları açık sarı renkli ve üzeri lacivert noktalıdır, Olgun larvanın boyu, 50-60 mm'yi bulur. Genç larvalar pembe renklidir. Üzerlerindeki noktalar da çok az belirgindir (Şekil 38/b).

 

	a
	b
Şekil 38. Ağaç sarıkurdu (Zeuzera pyrina)’nun a) Kelebeği b) Larvası.

            Bu zararlı kışı, ağaçların gövde ve dallarında açtıkları galeriler içerisinde, larva döneminde geçirir. Kışlayan larvalar, İlkbaharda yeniden harekete geçer. Bunlardan temmuz ayına kadar gelişmesini tamamlayanlar, açtıkları galerilerin ağzında pupa olurlar. Pupadan çıkan kelebekler, mayıs ayının sonu ile eylül ayı arasındaki zaman diliminde uçarlar. Dişi kelebekler, geceleri uçar ve 8-10 günlük ömrü boyunca, 1000 kadar yumurta bırakırlar. Yumurtalar, kabuklarının çatlakları arasına, eski galerilere, bazen de yere tek tek veya gruplar halinde bırakılır. Larvalar, sıcaklığa bağlı olarak, 1-3 hafta içinde yumurtadan çıkar ve önce genç sürgünlere saldırır, sonra da dal ve gövdelere girerek galeriler açarlar. Larvalar birden fazla galeri açabilir. Bazı bireyler yılda bir, bazıları da iki yılda bir döl verirler.

            Ağaç sarıkurdu larvaları, fidanların ve genç ağaçların gövdelerinde, yaşlı ağaçların ise dallarında uzun galeriler açarak zarar yapar. Galerilerin bulunduğu gövde ve dallar zayıflar ve rüzgarın etkisiyle kırılır. Fidanların ve genç ağaçların gövdesine yerleşen bir larva bile bunların kurmasına neden olabilir.

            Bu zararlı, birçok meyve ve orman ağacında zarar yapar. Başlıca konukçuları; elma, armut, kiraz, erik, ceviz, zeytin ve kavaktır.

Doğal düşmanları

Predatörleri:

Karıncalar ve kuşlar (özellikle ağaçkakanlar), bu zararlının yumurta ve genç larvalarını yerler.

Parazitoitleri:

Ichneumon abeillei Berl. (Hym.:Ichneumonidae)

Microgaster sp. (Hym.:Braconidae)

Elasmus spp. (Hym.:Chalcididae)

Schreineria zeuzerae Ashm. (Hym.:Chalcididae)

• Budamalar sırasında görülen bulaşık dallar kesilip, bahçeden uzaklaştırılmalıdır.
• Vejetasyon süresince, ağaçlar sık sık kontrol edilmeli ve zararlı ile bulaşık dallar kesilerek, bahçeden uzaklaştırılmalı veya dalların içindeki larvalar öldürülmelidir.

            Yoğunluğun düşük olduğu bahçelerde, gövde ve dallardaki galerilere bir tel sokularak, içindeki larvalar öldürülebilir.

            Doğal düşmanların korunması ve etkinliklerinin arttırılması için gerekli önlemler alınmalıdır. Özellikle faydalılara zararsız veya az zararlı ilaçları tercih edilerek ve ilaçlama zamanını, bunların en az zarar göreceği şekilde ayarlanarak, doğal düşmanlar korunmalıdır.

            Sonbaharda yaprak dökümünden sonra, fidanların ve ağaçların gövde ve dalları incelenerek, zararlının larva giriş deliği bulunup bulunmadığına bakılmalıdır. Larvaların açtıkları galerilerin ağzında biriken, sarımsı renkteki talaş yığınları, larva giriş yerlerinin kolayca tanınmasına olanak verir. Az veya çok bulaşık olan her ağaçta mücadele yapılmalıdır. Yeni larva girişleri yazın, daha çok temmuz ve ağustos aylarında olmak üzere, uzun bir periyoda yayılır. Bu nedenle zararlı ile bulaşık ağaçlar, haziran ayı sonlarından başlanarak, 15-20 gün aralıkla 3-4 kez ilaçlanmalıdır.

            Ağaç sarıkurdu mücadelesinde kullanılacak ilaçlar ve dozları Çizelge 2'de verilmiştir.