8.1.2. Adi yaprakbükücüsü (Archips xylosteanus L.) (Lep.:Tortricidae)

            Adi yaprakbükücüsü kelebeğinin ön kanatları sarımtırak kahverengi veya deve tüyü rengindedir. Kanatlar üzerinde, üç adet kızıl kahverengi veya açık esmer renkte tanımlayıcı leke bulunur. Ayrıca ön köşede, üçgen şeklinde ve aynı renkte ufak bir leke daha vardır. Arka kanatları, gri kahverengidir (Şekil 14/a). Kanat açıklığı, erkeklerde 20-21 mm, dişilerde ise 21.5-24.5 mm'dir. Küme/paket halinde bırakılan yumurtalar oval yapıdadır. Larvalar gri veya sarı yeşilimtırak renklidir (Şekil 14/b). Olgun larvanın boyu 20.0-20.2 mm'dir.

            Yaşayışı, Elma yaprakbükeni (A.rosanus) ile aynıdır. Kışı ağaçların gövde ve kalın dallarında yumurta halinde geçirir. Mart ayından itibaren yumurtalar açılmaya başlar. Mayıs ayı ortasından itibaren de kelebekler çıkmaya başlar. Çıkan kelebekler, 3-4 gün sonra yumurta bırakmaya başlar ve yumurta halinde kışı geçirir. Yılda 1 döl verir.

            Adi yaprakbükücüsü’nün larvaları, çoğunlukla tek bir kiraz yaprağını uç kısmından itibaren enine doğru kıvırarak, beyaz ipeğimsi ipliklerle birbirine bağlar ve içinde beslenerek zarar yapar (Şekil 14/c). Ağaçların yapraklarını, çiçeklerini, gözlerini yiyerek ve meyveleri kemirerek zarar yapar. Bu zararlı polifag olup, kirazın dışında, elma, armut, ayva, kayısı, erik, badem, ceviz, fındık, nar, gül, diğer meyve ağaçları ve bazı süs bitkilerinde zarar yapar.

            Elma yaprakbükücüsü’nde saptanan doğal düşmanlar, genellikle Adi yaprakbükücüsü’nün de doğal düşmanlarıdır. Bunlar aşağıda verilmiştir.

Parazitoitler:

Trichogramma dendrolimi Matsumura (Hym.:Trichogrammatidae)

Brachymeria intermedia (Nees) (Hym.:Chalcididae)

Dibrachys cavus (Walk.) (Hym.:Pteromalidae)

Apanteles ater Ratz. (Hym.:Braconidae)

Cadurcia casta Rond. (Dip.:Tachinidae)

Predatörler :

Dereaocoris lutescens (Schilling) (Het.:Miridae)

	a
	b
	c
Şekil 14. Adi yaprakbükücüsü (Archips xylosteanus)’nün :  a) Ergini ve pupası; b) Larvası; c) Zararı .

            Erken ilkbahar, sonbahar ve kış aylarında, gövde ve kalın dallar üzerinde bulunan normal(parazitlenmemiş) yumurta paketleri ezilerek yok edilebilir. Ancak Trichogramma türleri tarafından parazitlenerek siyahlaşan yumurtaların ezilmemesine dikkat edilmelidir.

            Bu zararlının en etkili doğal düşmanı, yumurta parazitoiti olan Trichogramma türleridir. Bunlardan T.dedrolimi’nin, Ankara İlindeki meyve bahçelerinde yaygın olduğu ve bazı meyve bahçelerinde Elma yaprakbükeninin ve bu zararlının yumurta kümelerinde %72’ye, yumurtala-rında ise %46.8’e varan oranlarda etkili olduğu saptanmıştır.

            Aynı zamanda Elma yaprakbükeni başta olmak üzere, diğer yaprakbüken türlerinin de yumurta parazitoiti olan T.dedrolimi’nin ve diğer doğal düşmanların korunması ve etkinliğinin arttırılması için gerekli tedbirler alınmalıdır. Faydalılara zararsız veya az zararlı ilaçların tercih edilmesi ve ilaçlama zamanının, bunların en az zarar göreceği şekilde ayarlanması, doğal düşmanların korunması açısından son derece önemlidir.

            İlkbaharda, çiçekler açmadan önce veya çiçekler döküldükten hemen sonra, Elma yaprakbükeni veya diğer zararlılara karşı yapılacak mücadele, bu zararlıyı da kontrol altına alır. Bu nedenle ayrı bir ilaçlama yapmaya gerek yoktur. Ancak erken ilkbaharda yapılacak kontrollerde, çiçek ve yaprak buketlerinin %6’ dan fazlası larva ile bulaşık olan kiraz bahçelerinde kimyasal mücadele yapılabilir. İlaçlama, larva çıkışı sona erdiği zaman bir defa yapmalıdır.

            Adi yaprakbükücüsü’nün mücadelesinde kullanılacak ilaçlar ve dozları Çizelge 2’de verilmiştir.