8.1.5. Meyve yazıcıböceği [Scolytus rugulosus Müll. (Col.:Scolytidae)]

            Meyve yazıcıböceği, daha çok bakımsız ve zayıf düşmüş ağaçlarda zarar yapar. Ancak bazen sağlam ağaçlarda da zararlı olur. Kurak bir sonbahar periyodu yaşayan ağaçları tercih eder. Erginleri, 1.8-2.7 mm boyunda, koyu esmer veya siyah renklidir. Antenleri, bacakları ve elytra'nın arka kısmı sarı-kırmızıdan kahverengiye kadar değişen renktedir. Birinci ve ikinci abdomen segmentleri şişkin olup, diğer segmentler sona doğru giderek daralır. Pronotum üzerinde karakteristik olarak derin oval şekiller bulunur (Şekil 25/a). Yumurtası 0.5 mm kadar uzunlukta, oval yapılı ve beyaz renklidir.

            Bu zararlı, ağaç kabuklarının altında açmış oldukları galerilerde, çoğunlukla son dönem larva olarak kışı geçirir. Gelişmesini tamamlayan larvalar, İlkbaharda galerilerin uç kısmında pupa olur. Ergin böcekler, nisan sonu-mayıs başından itibaren, bir delik açarak dışarı çıkar. Ergin çıkışı bir ay sürer. Çıkan erginler çiçek buketi ve gözlerde beslenerek galeri açar ve onları kurutur. Dişiler, daha çok çapı 4-6 cm, bazen de çapı 1-2 cm olan dallara ve genç gövdelerin kabuk altlarına girerek, 2-6 cm boyunda ana galeriler açar ve buralara 50 kadar yumurta bırakır. Yumurtadan çıkan larvaların her biri, kabukların altında 20-60 mm uzunlukta dolambaçlı ve çıkışa doğru çaprazlaşan galeriler açar. Bu galeriler zamanla birbirine girerek, karışık bir hal alır. Bu zararlının erginleri, Ege bölgesinde; nisan sonu-mayıs sonu; haziran sonu-temmuz ortası; ağustos sonu-eylül sonu olmak üzere üç uçuş periyodu gösterir. Yılda 1-3 döl verir.

            Meyve yazıcıböceği, ağaçların dalları, gövdeleri ve gözlerinde galeriler ve delikler açmak suretiyle zarar yapar. Yazıcıböcek zararı görmüş bir dal kabuğu kaldırıldığında 2-6 cm boyunda kısa bir ana galeri ve içi odun tozu ile dolu 20-60 mm uzunluğunda birçok eğri galerinin varlığı görülür (Şekil 25/b). Zarar görüp, beslenme düzeni bozulan dallar kurur. Erginlerin göz diplerinde açtıkları delikler nedeniyle gözler kurur, gelecekteki meyve verimi düşer. Sonuç olarak zarar gören ağaçlar 2-3 yıl içinde önemli düzeyde etkilenir. Önlem alınmazsa kuruyabilir.

            Bu zararlı, kirazdan başka elma, armut, ayva, şeftali, erik, kayısı, gibi birçok meyve ağacında ve orman ağaçlarında zarar yapar. Yurdumuzun her tarafında bulunur.

            Ülkemizde, Meyve yazıcıböceğinin aşağıdaki doğal düşmanları saptanmıştır:

Eurytoma kemalpasensis Nar.-Tez.-Civ. (Hym.:Eurytomidae)

Cheiropachus quadrum (Fab.). (Hym.:Pteromalidae)

Rhaphitelus maculatus Walker (Hym.:Pteromalidae)

Dufouriellus ater (Dufour) (Het.:Anthocoridae)

            Yazıcıböceklerin mücadelesinde en etkili yöntem kültürel tedbir-lerdir. Ağaçlar zamanında ve uygun şekilde yapılan kültürel bakım işlemleri ile kuvvetli bulundurulmalıdır. Ağaçların üzerindeki zararlı ile bulaşık dallar mutlaka budanmalıdır. Erginler bitki dokusuna giriş için yaralanmaların olduğu kısımları tercih ettiğinden budamalar geciktirilmemelidir. Budanan ve zarar gören kısımlar macunla kapatılmalıdır.

            Budama artıkları, mart sonu-nisan başında yakılmalıdır. Ayrıca, ilk ergin çıkışı başladığında (nisan sonu-mayıs başları) sağlıklı dallar kesilip tuzak olarak ağaçlara asılmalıdır. Bu dallar yaklaşık 1 ay sonra toplanarak imha edilmelidir. Bu tuzaklama her döl için tekrarlanmalıdır.

	a
	b
Şekil 25. Meyve yazıcıböceği (Scolytus rugulosus)’nin: a) Ergini; b) Zararı.

 c) Biyolojik mücadele

            Doğal düşmanların korunması ve etkinliklerinin artırılması için gerekli tedbirler alınmalıdır. Bunun için budama artıkları, bahçede sıralar arasında yığın halinde bekletilerek, aralık-mart ayları arasında parazitoitlerin çıkışına olanak sağlanmalıdır. Doğal düşmanları etkili olduğu için, bu zararlıya karşı kimyasal mücadeleden kaçınılmalıdır. Diğer zararlılara karşı yapılacak ilaçlamalarda ise yararlılara zararsız veya az zararlı olan seçici ilaçlar tercih edilmeli ve ilaçlama zamanı, doğal düşmanların en az zarar göreceği şekilde ayarlanmalıdır.