8.2.5. Bakteriyel kanser ve zamklanma hastalığı (Pseudomonas syringae pv. syringae Van Hall. ve Pseudomonas syringae pv. morsprunorum Wormald.)

            P.syringae pv. syringae ve P.syringae pv. morsprunorum, çok yakın akraba olan bakteri türleridir. Bakteriyel kanser ve zamklanma hastalığı, meyve yetiştiriciliği yapılan birçok ülkede, sert çekirdekli meyve ağaçlarının en önemli hastalıklarından biridir. Genç bahçelerde %10-75 oranında ağaç ölümlerinin olduğu belirlenmiştir. Hastalık, çiçek ve göz enfeksiyonları nedeniyle %10-20 oranında ürün kaybına neden olabilmektedir, bazen bu kayıp %80’e çıkabilmektedir.

Etmenin tanımı, yaşayışı ve hastalık belirtileri

            Bu bakteriler, enfekteli göz, yaprak ve aktif kanserlerde; bunlara ilave olarak, enfekteli veya sağlıklı ağaçların dal ve gözlerinde epifit olarak kışlar. Ayrıca yabancı otlar ve konukçu olmayan bitkilerde de epifit olarak kışı geçirdiği belirlenmiştir.

            Dal enfeksiyonları, genellikle yaprak dökümü sırasında ve kış aylarında meydana gelir. Bakteriler, dallara enfekteli göz diplerinden, budama yaralarından, yaprak izlerinden ve herhangi bir nedenle açılmış çeşitli yaralardan girer. Bakteriler, intersellüler olarak hareket eder. Kabuk ve ksilem-floem demetlerine ilerleyebilir. İleri enfeksiyonlarda parankim hücreleri de zarar görür. Bakterinin, ksilem borularında taşınması söz konusu değildir. Soğuk kış periyodunda, kanser gelişimi yavaştır. Kış sonu ile büyümenin hızlı olduğu, İlkbahar arasındaki periyotta, kanser gelişimi çok hızlanır.

            Hastalığın en tipik belirtisi zamk salgısı ile birlikte görülen kanser oluşumudur (Şekil 45/a). Kanserler, genellikle enfekteli mahmuzların dip kısımlarında görülür. Enfekteli kısımlar, güneş yanığı görünümünde ve çevredeki sağlıklı dokudan daha koyu kahve renklidir. Hasta alanlardaki kortikal dokular, portakal renginden kahverengine kadar değişen renkler alabilir. Kanserler, kış sonu-erken ilkbaharda belirginleşir. İlkbaharda, kanserlerin çevresinde ve dallar üzerinde, sızıntı şeklinde aşağıya doğru zamk salgısı gözlenebilir. Yaygın olarak durgun gözlerde yanıklıklar oluşur. Hasta gözler kesildiğinde, kahverengi olduğu gözlenir. Ayrıca çiçek ve yaprak tomurcukları da hastalıktan etkilenebilir. Ağır enfeksiyona uğramış ağaçlarda, çiçek sayısı çok düşüktür.

            Uygun koşullarda çiçekte de enfeksiyonlar görülür. Hastalığa yakalanan çiçekler solar, kahverengileşir ve ağaç üzerinde asılı kalır. Yapraklarda, başlangıçta 1-3 mm çapında yağ lekesi şeklinde görülen lekeler, zamanla kahverengileşir, kurur ve leke merkezleri düşer. Yapraklarda, saçma deliği görünümü ortaya çıkar (Şekil 45/b). Meyvelerde ise 2-3 mm derinliğinde, koyu kahverengi çökük lekeler oluşabilir. Lekelerin içinde zamk salgısı görülebilir (Şekil 45/c).

            Bu bakterilerin esas konukçuları, sert çekirdekli meyve türleridir. Ayrıca yumuşak çekirdekli meyve ağaçları ve çok sayıda otsu bitki türünde de hastalık yapar. P.s pv. morsprunorum ise kiraz ve erik türlerine özelleşmiştir.

• Meyve üretiminde, yalnızca sağlıklı anaç ve kalemler kullanılmalıdır.
• Bahçe tesis edilirken, tümüyle sağlıklı fidan dikilmelidir.
• Hastalığa duyarlı çeşitler, mutlaka hastalığa dayanıklı olan anaçlara aşılanarak üretimde kullanılmalıdır.
• Enfekteli kısımlar, kesilerek bahçeden uzaklaştırılmalıdır.

b) Kimyasal mücadele

            Sonbaharda, yapraklar dökülmeye başladı zaman %1 dozunda; İlkbaharda ise gözler uyanmak üzere iken %0.6 dozunda, Bordo bulamacı ile ilaçlama yapılmalıdır.

	a
	b
	c
Şekil 45. Bakteriyel kanser ve zamklanma hastalığı(Pseudomonas spp)’nın: a) Sürgünde kanser oluşumu; b) Yapraktaki; c) Meyvede zararı.