Bu Teknik Talimata göre Entegre mücadele uygulanan şeftali bahçelerinde, Entegre mücadele programının başarısı, aşağıdaki şekillerde değerlendirilecektir:

            Entegre mücadele programının uygulandığı şeftali bahçesi veya bahçelerinden elde edilen sonuçlar ile, bu bahçelere bitişik veya yakın olan; ancak Entegre mücadele uygulanmayan ve üreticilerin kendi bildikleri gibi mücadelesini yaptığı şeftali bahçelerinden elde edilen sonuçlar karşılaştırılır. Entegre mücadelenin başarısı; hastalık, zararlı ve yabancı otlarla yapılan mücadelenin etkinliği, toplam ilaçlama sayısı, kullanılan ilaçlar, mücadele masrafları, verim, kalite, ürünün satış fiyatı, bahçenin sürülmesi, gübreleme, hasat masrafları, vs. yönünden gerekli değerlendirmeler yapılarak ölçülür. Ayrıca hastalık, zararlı ve yabancı otlar ile, bunların doğal düşmanlarının tür ve popülasyonlarındaki değişmeler de karşılaştırılır. Elde edilen veriler gerekirse ekonomik ve istatistiki analizlere tabi tutulabilir.

            Bu değerlendirmelere esas olmak üzere, Entegre mücadele programı uygulanan şeftali bahçesine bitişik veya yakın olan ve üreticilerin kendi bildikleri gibi mücadelesini yaptıkları şeftali bahçelerinde: yetiştirilen şeftali çeşitleri, ilaçlama sayısı ve zamanı, kullanılan ilaçlar, mücadele masrafları, verim, kalite, satış fiyatı, toprak işleme, gübreleme, hasat masrafları, vs. hakkında veriler toplanır ve gerekli kayıtlar tutulur.

2) Aynı bahçede, entegre mücadele uygulanmadan önceki ve sonraki sonuçların karşılaştırılması :

            Entegre mücadele programı uygulanan aynı şeftali bahçesi veya bahçelerinde, Entegre mücadele uygulanmaya başladıktan sonra elde edilen veriler ile, Entegre mücadele uygulanmadan önceki yıllara ait veriler karşılaştırılır. Bu durumda, Entegre mücadelenin başarısı, aynı şeftali bahçesindeki hastalık, zararlı ve yabancı otlarla yapılan mücadelenin etkinliği, ilaçlama sayısı, kullanılan ilaçlar, mücadele masrafları, verim, kalite, ürünün satış fiyatı, vs. yönünden gerekli değerlendirmeler yapılarak ölçülür. Ayrıca hastalık, zararlı ve yabancı otlar ile, bunların doğal düşmanlarının tür ve popülasyonlarındaki değişmeler de karşılaştırılır. Değerlendirmeler, yıllar itibariyle ve uzun yılların ortalamaları dikkate alınarak yapılır.

            Bunun için, Entegre mücadele programı uygulanmadan birkaç yıl önceki ve entegre mücadele uygulanmaya başladıktan sonraki yıllarda yetiştirilen şeftali çeşitleri, ilaçlama sayısı ve zamanı, kullanılan ilaçlar, mücadele masrafları, verim, kalite, satış fiyatı, vs. hakkında veriler toplanır ve gerekli kayıtlar tutulur. Elde edilen sağlıklı verilerin ekonomik ve istatistiksel analizleri yapılır.

            Bu değerlendirmelerin, yapılabilmesi için, şeftali yetiştiricilerinin yaptıkları kontrol, sayım ve uygulamalarla ilgili bütün kayıtları bir deftere kaydetmesi sağlanacaktır.

Entegre mücadele programı uygulanan şeftali bahçelerinde; demostrasyonlar, anketler ve yetiştiriciler ile birebir görüşmeler yapılmak suretiyle, üreticilerle ilgili aşağıdaki değerlendirmeler de yapılacaktır:

• Üreticilerin Entegre mücadeleye bakış açısındaki gelişmeler,
• Bahçesini düzenli olarak kontrol etme alışkanlığı kazanıp kazanmadığı,
• Şeftali hastalıkları, zararlıları, yabancı otlar ve bunların doğal düşmanlarını tanıma becerisindeki değişmeler,
• Mücadeleye doğru bir şekilde karar verme ve mücadelenin yönetimi konusundaki alışkanlıklarında meydana gelen değişmeler,
• Kimyasal ilaçlar, ilaç uygulamaları ve ilaç seçimine bakış açısındaki değişmeler,
• Teknik elemanlar ve komşu üreticilerle işbirliği yapma alışkanlığında meydana gelen gelişmeler,
• Resmi tavsiyelere uyma alışkanlıklarında meydana gelen değişmeler.

a) Doğu meyvegüvesi ve Şeftali güvesi : Bu iki zararlıya karşı yapılan mücadelenin başarısının değerlendirilmesi için, mevsim sonunda bahçeyi temsil edecek şekilde 10 ağaç seçilir. Bu ağaçlardaki meyveler göz ile kontrol edilerek, “kurtlu” ve “sağlam” şeklinde sayılır. Elde edilen değer-lerden, yüzde kurtlanma oranı hesaplanır. Kurtlanma oranı %2'nin altında ise, mücadele başarılı kabul edilir. Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerdeki kurtlanma oranları karşılaştırılarak, mücadele-nin başarısı hakkında karar verilir.

b) Şeftali yaprakbiti ve Erik unlu yaprakbiti: Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerde, bahçeyi temsil edecek şekilde 10 ağaç seçilir. Bu ağaçlarda toplam 100 organ (yaprak, buket, sürgün vs.) kontrol edilerek, sürgünlerdeki ve/veya yapraklardaki bulaşma yüzdeleri bulunur. Bulaşma yüzdesi, Ekonomik zarar eşiği ile karşılaştırılır. Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerdeki bulaşma yüzdeleri karşılaştırılarak, mücadelenin başarısı hakkında karar verilir.

c) Dut kabuklubiti, San Jose kabuklubiti, Şeftali virgül kabuklu-biti ve Erik koşnili: Bu zararlılara karşı kimyasal mücadele yapılmış ise, son ilaçlamadan 15-20 gün sonra, “Dal sayım yöntemi” veya “Göz ile inceleme yöntemine” göre seçilen ağaçlardan dal örnekleri alınır. Bu dallar üzerinde bulunan “canlı” ve “ölü” bireyler sayılır. Bulunan canlı birey yüzdeleri, Ekonomik zarar eşiği ile kıyaslanır. Kış ilaçlaması için toplam 2 metre uzunluğundaki dal parçalarında sayım yapılır. San-Jose kabuklu bitinde, hasat esnasında meyvelerin üzerinde zararlının oluşturduğu kırmızı lekelerin olup olmadığına da bakılır.

Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerdeki canlı oranları karşılaştırılarak, mücadelenin başarısı hakkında karar verilir.

d) Badem gözkurdu : Çiçek taç yaprakları döküldükten sonra, ağaç-lardaki açılmamış tomurcuklar kontrol edilerek içinde canlı bireyler aranır. Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerdeki gözkurdu zararı karşılaştırılarak, mücadelenin başarısı hakkında karar verilir.

e) Akarlar (Kırmızıörümcekler) : Kimyasal mücadele yapılmış ise, son ilaçlamadan 20 gün sonra, “6.3.2. bölümünde” verilen “Göz ile inceleme yöntemine”ne göre, bahçelerde 100 yaprakta akar sayımı yapılır. Elde edilen sonuçlar, Çizelge 2’de verilen eşiklerle ve ayrıca, Entegre mücadele uygulanmayan bahçelerle karşılaştırılır. Yoğunluk eşiğin altında ise mücadele başarılı sayılır.

f) Akdeniz meyvesineği : Kimyasal mücadele yapılmış ise, ilaçla-madan 14 gün sonra, “6.3.2. bölümünde” verilen “Göz ile inceleme yöntemine”ne göre seçilen 10 ağaçta, ağaç üzerinde ve yere dökülen toplam 100 meyve incelenerek, kurtlu meyve oranı bulunur. Bu oran, Çizelge 2‘de verilen eşiklerle ve ayrıca, Entegre mücadele uygulanmayan bahçelerle karşılaştırılır.

Yukarıda verilen zararlılarda başarının değerlendirilmesi, Entegre mücadele programı uygulanan aynı bahçede, uygulanmadan önceki ve sonraki sonuçların karşılaştırılması şeklinde de yapılabilir.

        Şeftali bahçelerinde vejetasyon süresince, “6. bölümde” verilen örnekleme yöntemlerine göre yapılan sayımlardan yararlanarak, doğal düşmanların (parazitoit ve predatörlerin) tür ve sayıları ile parazitlenme oranları bulunur. Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerden elde edilen değerler karşılaştırılır.

        Hareketli olan faydalı böceklerin değerlendirilmesi, Darbe yöntemi-ne göre yapılan örneklemeler sırasında, Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerden elde edilen türler ve sayıları karşılaştırılmak suretiyle yapılır. Predatör akarların türleri ve sayıları ise, kırmızı örümcek sayımları sırasında elde edilen veriler karşılaştırılarak yapılır. Parazitlenme oranı, kültüre alma yönteminden yararlanarak hesaplanır

        Bu değerlendirmeler, Entegre mücadele uygulanan aynı bahçede, uygulanmadan önceki ve sonraki sonuçların karşılaştırılması şeklinde de yapılabilir.

a) Yaprak kıvırcıklığı hastalığı: Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerde, hastalığın gelişmesinin durduğu ve hasta yapraklar dökülmeden önce, sayım yapılmalıdır. Bunun için, tesadüfi olarak seçilen 10'ar ağacın çevresinden, boy hizasında 10'ar dal işaretlenir. İşaretlenen her dalda dal ucundan geriye doğru 5 sürgündeki yapraklar (100'er yaprak) “hasta” ve “sağlam” olarak sayılır. Bu değerlerden hastalık yüzdesi bulunur. Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerdeki hastalık yüzdeleri karşılaştırılır.

b) Yaprak delen hastalığı : İlaçlı mücadele yapılmış ise, son ilaçla-madan 1 ay sonra, Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerden, tesadüfi olarak seçilen 5’er ağaçta ve her ağacın 4 yönünden olmak üzere boy hizasından rasgele alınan toplam 100’er yaprakta 0-5 skalasına göre sayım yapılır. Bu değerlerden hastalık yüzdesi bulunur. Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerdeki hastalık yüzdeleri karşılaştırılır.

0-5 Skalası :

 

Skala değeri	Hastalık şiddeti
0	Yaprakta hiç leke yok
1	Yaprakta 5-7 adede kadar delik veya leke var
2	Yaprakta 12-15 adede kadar delik veya leke var
3	Yaprakta 12-15 adetten fazla delik veya leke var: veya en büyük delik 1 cm genişliğine kadar ve yırtılma olmamış yapraklar veya 1 cm'den büyük bir delik, birkaç küçük delik olan yapraklar
4	Yaprağın yarısı yırtılmış, parçalanmış diğer yarısı sağlam lekesiz veya 1/4'ü yırtılmış, diğer kısımlarında 5 adede kadar delik var veya yaprak küçük deliklerle kaplanmış ve kenarlarında yırtılma başlamış
5	Yaprağın her tarafı deliklerle dolu ve birden fazla 1 cm veya daha büyük yırtıklar

c) Monilya (=Mumya) hastalığı : Pembe çiçek döneminde Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerden tesadüfi olarak 10’ar ağacın 4 yanından olmak üzere, boy hizasından rasgele alınan toplam 20-25 cm uzunluğunda, 20-25 adet sürgün, pembe çiçek döneminde işaretlenir. Bu sürgünlerde bulunan çiçek demetleri, son ilaçlamadan 20-25 gün sonra, “hasta-sağlam” olarak sayılır ve buradan hastalık yüzdeleri bulunur. Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerdeki hastalık yüzdeleri karşılaştırılır.

d) Şeftali küllemesi : Değerlendirme son ilaçlamadan 22-25 gün (ilacın etki süresi+fungusun inkubasyon süresi) sonra yapılır. Bunun için Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerden tesadüfi olarak seçilen 5'er ağaçta ve her ağacın 4 yanından olmak üzere boy hizasından rasgele alınan toplam 100 sürgündeki yapraklarda 0-4 skalasına göre sayım yapılır. ve indeks formülü uygulanır. Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerdeki indeks değerleri karşılaştırılır.

 

Skala değeri	Hastalık şiddeti
0	Sürgünde hiç külleme yok
1	Sürgünde 1-3 yaprak küllemeli
2	Sürgünde 4-5 yaprak küllemeli
3	Sürgünde 6-7 yaprak küllemeli
4	Sürgünde 7'den fazla yaprak küllemeli veya sürgün üzerinde külleme lekesi var

e) Şeftali karalekesi hastalığı: İlaçlamalar sona erdikten yaklaşık 25-30 gün + ilacın etki süresi sonuda, Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerden tesadüfi olarak seçilen 5’er ağacın 4 yönünden olmak üzere boy hizasından rasgele alınan toplam 50 meyvede (her ağaçtan 10 meyve olmak üzere), 0-4 skalasına göre sayım yapılır ve indeks formülü uygulanır. Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerdeki indeks değerleri karşılaştırılır.

f) Kloroz (Demir noksanlığı): Demirli preparatlar uygulandıktan 1 ay sonra Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerden tesadüfi olarak seçilen 5'er ağaçta ve her ağacın 4 yanından olmak üzere toplam 20 sürgünde en uçtaki 5 yaprakta 0-3 skalasına göre sayım yapılır ve indeks formülü uygulanır. Entegre mücadele uygulanan ve uygulanmayan bahçelerdeki indeks değerleri karşılaştırılır.

0-3 Skalası :

            Yukarıda verilen hastalıklarda elde edilen veriler, Abbott formülüne göre değerlendirilerek başarı yüzdeleri bulunur. Başarı oranları, Entegre mücadele programı uygulanan aynı bahçede, uygulanmadan önceki ve sonraki sonuçların karşılaştırılması şeklinde de yapılabilir.