Doğu meyvegüvesi kelebeğinin kanat açıklığı 11-13 mm olup, ön kanatları kahverengimsi siyah, arka kanatlar gri pullarla kaplıdır. Kelebek dinlenme halinde iken, ön kanatların ortasındaki beyaz pullar, ters V şeklinde görülür (Şekil 1a). Yumurtalar, 0.8 mm boyunda ve mercimek şeklindedir. Yeni bırakıldığında saydam olan yumurta, daha sonra kirli sarıya dönüşür.

            Yumurtadan yeni çıktığı zaman 0.9 mm boyunda olan larva, gelişmesini tamamladığında 8.5 mm boyuna ulaşır. Şeftali sürgününde beslenen larvalar, pembe veya açık kırmızı, meyvelerde beslenen larvalar ise kızılımsı sarı renktedir. Larvaların son abdomen segmentinin alt kısmında, kahve renkli beş dişli anal bir tarak bulunur. Bu Doğu meyvegüvesinin, aynı cinse bağlı diğer türlerin larvalarından ayrılmasını sağlayan bir özelliktir(Şekil 1b). Pupa mekik şeklinde ve 6.5 mm boyunda olup, önceleri sarı, daha sonra koyu kahverengindedir (Şekil 1c).

            Zararlı kışı, ağaçların gövdelerindeki kabuk altlarında, yarık ve çatlaklarda, toprak üzerindeki çeşitli barınaklarda, toprak yarıklarında ve meyve ambalaj yerlerinde, ördükleri bir kokon içerisinde olgun larva döneminde geçirir. İlkbaharda, bir ay kadar süren pupa döneminden sonra, Hale çeşidi şeftalilerinin çiçeklenme döneminde, erginler çıkmaya başlar. Birinci dölün (kışlayan döl) kelebek uçuşları, temmuz başına kadar sürer.

            Kışlayan döl erginleri, alacakaranlık sıcaklığı 15ºC'in üzerine çıktığı zaman, yumurtalarını yaprakların altına ve sürgünlere bırakır. Bir dişi yakla-şık 50 yumurta bırakır. Yumurtanın kuluçka süresi, ilkbaharda 15-20 gün, yazın ise 3-5 gündür. Zararlı, bölgelere göre yılda 4-5 döl verir( Şekil 2).

            Doğu meyvegüvesi, ağaçların hem sürgün, hem de meyvelerinde zarar yapar. Larvalar, uç veya uca yakın kısımlarından sürgünlerin içine girer ve sürgün boyunca galeriler açarak beslenir. Saldırıya uğrayan sürgün, önce solarak devrilir. Larva sürgünü terk ettikten sonra, sürgün ucunun 5-7 cm uzunluğunda kısmı kurur(Şekil 1d). Kuruyan sürgünlerin yerine yenileri çıktığı için, zarar gören şeftali ağaçları zamanla çalılaşır. Birinci döl larvalarının hemen hepsi, sürgünlerde zarar yapar. Bir larva, 2-5 sürgüne zarar verebilir. Sürgün zararı, özellikle şeftali fidanlarında ve genç ağaçlarda önemlidir.

            Mevsim ilerledikçe sürgünler sertleştiği için zararlı, ikinci ve üçüncü dölden itibaren, meyvelere de zarar vermeye başlar. Larvalar meyvelerin içine girerek kurtlandırır. Meyvelere daha çok, meyvenin sap çukurunun yaprak ve dallara temas ettiği yerlerden girerler. Meyveye giren larva, doğrudan meyve çekirdeğine yönelir. Çekirdek civarındaki meyve etinde beslenerek, gelişmesini tamamlar ve açtığı delikten meyveyi terk eder. Doğu meyve güvesi, bu zarar şekli ile, meyvede tipik bir şekilde kavisli olarak galeri açan, Şeftali güvesinden ayrılır. Larvaların meyveye giriş ve çıkış deliklerinde zamk görülür. Bir meyvede birden fazla larva beslenebilir. Larvaların açtıkları deliklerden funguslar girerek, meyvelerin çürümesine neden olur (Şekil 1e). Özellikle orta ve geççi şeftali çeşitlerinde, meyveler daha çok zarar görür. Zararlı, şeftali hasat edildikten sonra diğer konukçu-lara taşınır. Doğu meyvegüvesi, şeftali bahçelerine yakın olan armut, elma, ayva, muşmula, kiraz ve vişne gibi ağaçlarda da zarar yapabilir.

Şekil 2. Doğu meyvegüvesi (Cydia molesta)’nin hayat çemberi.

            Doğu meyvegüvesinin pek çok doğal düşmanı bulunmaktadır. Karadeniz ve Marmara bölgesinde aşağıdaki doğal düşmanlar saptanmıştır:

Yumurta parazitoidi T. evanescens, Doğu meyvegüvesinin en önemli doğal düşmanıdır (Şekil 3).

Şekil 3. Doğu meyvegüvesinin yumurta parazitoiti Trichogramma sp. ergini

            Doğu meyvegüvesinin mücadelesi için, öncelikle aşağıdaki kültürel tedbirler alınmalıdır:

a) Şeftali bahçeleri, Doğu meyvegüvesinin konukçularından uzakta kurulmalıdır. Bu durumda, son iki dölün beslenme şansı ortadan kalkar ve kışlayan döl popülasyonu düşer.

b) Birinci dölden zarar gören sürgünler, haftada bir kesilip imha edilmelidir. Böylece, meyve zararı yapan ikinci döl popülasyonu, önemli ölçüde azaltılmış olur.

c) Meyve depoları, Doğu meyvegüvesi’nin en uygun kışlama yeri olduğundan bu gibi yerler, bahçenin uzağında inşa edilmelidir.

d) Ağaçların altına dökülen kurtlu meyveler, toplanarak bahçeden uzaklaştırılmalıdır.

            Karadeniz bölgesinde yapılan çalışmalarda, yumurta parazitoiti T.evanescens'in(Şekil 3), Doğu meyvegüvesi’nin en önemli doğal düşmanı olduğu ve bu parazitoitin, doğal koşullarda %34.3 oranında etkin olduğu tespit edilmiştir. Doğal düşmanların, özellikle T.evanescens’in korunması ve etkinliğinin artırılması için gerekli önlemler alınmalıdır. Bunun için, faydalılara zararsız veya az zararlı ilaçların tercih edilmesi ve ilaçlama zamanının, bunların en az zarar göreceği şekilde ayarlanması, doğal düşmanların korunması açısından son derece önemlidir.

            Doğu meyvegüvesi mücadelesinde esas olan, yumurtadan çıkan larvanın meyve veya sürgüne girmesinden önce öldürülmesidir. Mücadele zamanının tespiti, bu esasa göre düzenlenmiştir. Mücadele zamanı ve mücadele için gerekli popülasyon yoğunluğunun belirlenmesi ile ilgili bilgiler, “6.1.” bölümünde geniş olarak verilmiştir. İlaçlamalarda, yüksek basınçlı motorlu pülverizatörlerden biri kullanılmalıdır.

            Doğu meyvegüvesi mücadelesinde kullanılacak ilaçlar ve dozları Çizelge 4'de verilmiştir.