8.1.1. Şeftali yaprakbiti [Myzus persicae Sultz. (Hom.:Aphididae)]

Tanımı, yaşayışı ve zarar şekli

            Şeftali yaprakbiti erginleri, 1.5-2.0 mm uzunluğunda olup, oval yapılıdır. Rengi, sarımtırak yeşil ile koyu yeşil arasındadır (Şekil 7). Sonbaharda meydana gelen dişiler şarap kırmızısı, ilkbaharda yumurtadan çıkan bireyler ise pembemsi renktedir. Abdomen sonundaki kornikulus denilen uzantılar silindir şeklinde, uzun ve soluk renkli, cauda(kuyruk) ise parmak şeklindedir. Kanatlı bireylerde, abdomen üzerinde düzensiz şekilde bir koyu leke bulunur.

Şekil 7. Şeftali yaprakbiti (Myzus persicae)’nin kanatsız erginleri ve nimfleri .

            Kışı tomurcukların dibinde veya yakınında yumurta halinde geçirir. Sonbaharda meydana gelen dişiler, yumurtalarını tomurcukların dibine veya yakınına bırakır. Bunlar, ilkbaharda açılır. Yeni çıkan bireyler, tomurcukların üzerinde veya çiçeklerin içerisinde beslenirler ve doğurarak çoğalırlar. Sonra meyve ve meyve sapı üzerinde görülürler. Daha sonra yapraklara taşınarak, koloniler oluştururlar. Nisan-mayıs aylarında kanatlı bireyler oluşur. Mayısta en yüksek bulaşmayı yaparlar. Bundan sonra temmuz ayına kadar, kademeli bir şekilde, sekonder (ikincil) konukçularına geçerler. Sonbaharda, tekrar şeftali ağaçlarına geri dönerler. Burada, meydana gelen kanatlı dişiler ve erkek bireyler çiftleşir. Dişiler kışı geçirmek üzere yumurtalarını tomurcukların dibine veya yakınına bırakır (Şekil 8).

            Şeftali yaprakbiti, ağaçların öz suyunu emerek beslenir. Bu zararlı, aynı zamanda virüs taşıyıcısı(vektörü)’dır. Saldırısına uğrayan yapraklar, önce uzunlamasına ikiye katlanır, sonra spiral şeklinde, bazen de değişik biçimlerde kıvrılır. Zararlı, çiçeklerin açılmasını engeller, erken kuruma-larına ve dökülmelerine yol açar. Dişi organ ve genç meyvelerde yaptığı emgiler nedeniyle, meyvelerin şekli bozulur.

            Şeftali yaprakbiti, zaman zaman şeftaliden başka, diğer sert çekirdekli meyve ağaçlarında da zarar yapabilir. Ayrıca tütün, şeker pancarı, patates ve lahana başta olmak üzere pek çok bitki, bu zararlının sekonder konukçusudur.

Şekil 8. Şeftali yaprakbiti (Myzus persicae)’nin hayat çemberi .

Doğal Düşmanları

Ülkemizde genel olarak, yaprak bitlerinde etkili olan doğal düşmanlar şunlardır;

Parazitoitler :

Aphidius spp.(Hym.:Aphidiidae)(Şekil 9)

Aphelinid’ler (Hym.: Aphelinidae) )(Şekil 10)

Bazı Braconid'ler (Hym.:.Braconidae)

Bazı Ichneumonid’ler (Hym.: Ichneumonidae)

a

b

Şekil 9. Yaprakbitini parazitleyen Aphidius sp. (a) ve parazitlenmiş yaprakbitleri(b).

Şekil 10. Aphelinus sp. ergini

 

Predatörler :

Coccinella septempunctata L. (Uğur böceği) (Col.:Coccinellidae) (Şekil 11)

Chilocorus bipustulatus L. (Col.:Coccinellidae)

Exochomus quadripustulatus L. (Col.:Coccinellidae)

E.flavipes L. (Col.:Coccinellidae)

Scymnus sp. (Col.:Coccinellidae)

Chrysoperla carnea (Stephens) (Neur.:Chrysopidae) (Şekil 12)

Hemerobiid’ler (Neur.:Hemerobiidae)

Episyrphus balteatus Deg (Dip.:Syrphidae ) (Şekil 13)

Metasyrphus corollea Fabr. (Dip.:Syrphidae ) (Şekil 13)

Bazı Anthocorid’ler (Het.:Anthocoridae)

Bazı Mirid'ler (Het.:Miridae)

Mücadelesi

a) Kültürel önlemler

b) Biyolojik mücadele

        Ülkemizde, Şeftali yaprakbitinin çok etkili predatörleri ve parazitoitleri bulunmaktadır. Predatörlerden, özellikle Coccinellid’ler (Şekil 9), Anthocorid’ler, Chrysopid’ler (Şekil 10) ve Syrphid’ler (Şekil 11); parazitoitlerden de Aphidius türleri, biyolojik mücadele açısından çok önemlidir. Bu faydalıları korumak ve bahçelere doğal olarak bulaştırmak suretiyle, biyolojik mücadelede yararlanılmalıdır. Bunları, insektaryum veya laboratuvarda kitle halinde üreterek, doğaya salmak suretiyle yapılacak biyolojik mücadele daha masraflıdır. Bu nedenle, faydalılara zararsız veya az zararlı ilaçları tercih etmek ve ilaçlama zamanını, bunların en az zarar göreceği şekilde ayarlamak suretiyle, doğal düşmanlar korunmalıdır.

Şekil 11. Uğur böceği (Coccinella septempunctata) : a) Larva, b) Ergin, c) Yaprakbiti ile beslenirken.

Şekil 12. Predatör böcek, Chrysoperla sp.’nin : a) Larvası, b) Ergini ve yumurtaları.

Şekil 13. Predatör böcek, Syrphus sp. : a) Larva, b) Ergin, c)Yaprakbiti ile beslenirken.

c) Kimyasal mücadele

            Şeftali yaprakbitinde, mecbur kalmadıkça kimyasal mücadeleye baş vurulmamalıdır. Ancak, faydalı türlerin sayısı ve popülasyon yoğunlukları, zararlıyı kontrol edemeyecek kadar az ve bahçedeki 50 ağaçta yapılan 100 sürgün kontrolünde, 7 bulaşık sürgün mevcut ise kimyasal mücadele yapılabilir. İlaçlama, çiçek tomurcuklarının belirmesinden sonra, popülasyonun 3/4'ünün kanatlı forma dönüştüğü zamanda yapılmalı ve seçici yaprakbiti ilaçları kullanılmalıdır.

Şeftali yaprakbitin mücadelesinde kullanılacak ilaçlar ve dozları, Çizelge 4'de verilmiştir.