Tanımı, yaşayışı ve zarar şekli

            Dut kabuklubiti dişilerinin kabuğu, dairemsi dışbükey yapılı ve kirli beyaz renklidir. Kabuğun çapı, 2.0-2.5 mm kadardır. Birinci ve ikinci larva gömlekleri, dıştan belirgin olarak görülür(Şekil 15). Kabuk altında bulunan dişi, armut biçiminde ve turuncu sarı renklidir. Yumurtaları pembemsi veya beyazdır. Erkeklerin ergin öncesi dönemlerinde kabukları, boru biçiminde uzun ve beyaz renklidir. Beyaz iplikçiklerle birbirine bağlanmış gruplar halinde bulunurlar. Ergin erkekler ise bir çift kanatlıdır. Bunlar beslenmez ve çiftleştikten sonra ölürler

            Bu zararlı kışı, döllenmiş dişi olarak geçirir. Kış sonunda, sıcaklığın artışı ile birlikte, gelişerek irileşirler. İlk larva çıkışı, bölgelere göre değişmekle birlikte, nisan ayından hazirana kadar sürer. İkinci döl, sıcak yerlerde temmuz başında, diğer yerlerde temmuz ortalarında meydana gelir. Bir dişi, ortalama 100 dolayında yumurta bırakır.

            Dut kabuklubiti, şeftali ağaçlarının ince ve kalın dallarında, özsuyunu emerek zarar yapar. Şeftali ağaçları, Dut kabuklubiti zararına çok duyarlıdır. Zararlı sıvama halde bulunduğu dalların, daha sonra da ağacın tamamen kurumasına sebep olur(Şekil 15). Zararlı bazen tüysüz şeftali meyvelerine de geçer ve meyvenin özsuyunu emerek kırmızı lekeler oluşturur. Böylece meyvenin pazar değerini düşürür. Dut kabuklubitinin konukçuları çok fazladır. En çok dut ve şeftalide zarar yapar. Bunların dışında kayısı, badem, elma, erik, kiraz ve kivi gibi meyve ağaçları ile kavak söğüt, gül, leylak, sardunya, top akasya, at kestanesi gibi süs ağaçları da konukçusudur.

        Ülkemizde, Dut kabuklubitinde aşağıdaki doğal düşmanlar tespit edilmiştir:

Parazitoitler :

Prospeltella berlesei (Hym.: Aphelinidae)

Encarsia berlesei How. (Hym.: Aphelinidae)

Aphytis proclia Walker (Hym.: Aphelinidae)

Aphelinus diaspidis How. (Hym.: Aphelinidae) (Şekil 17)

Predatörler :

Chilocorus bipustulatus L. (Col.: Coccinellidae),

Cybosephalus spp. (Col.: Cybosephalidae),

Rhizobius spp.(Isop.: Rhinotermitidae )

Pharoscymnus pharodides Marsea (Col.: Coccinellidae),

Hemisarcoptes malus Shimer. (Acarina: Hemisarcoptidae),

Şekil 17. Dut kabuklubitinin parazitoidi Aphelinus diaspidis’in : a) Ergini, b) Kabuklu bitin içindeki pupası, c) Ergin çıkış delikleri.

a) Mekanik mücadele

            Özellikle küçük şeftali bahçelerinde, Dut kabuklubitinin en uygun mücadele yöntemi, mekanik mücadeledir. Zararlı ile bulaşık dallar, budama sırasında, ot kökünden yapılmış veya plastik fırçalarla fırçalanmak suretiyle zararlıdan temizlenmelidir. Bu amaçla, tel fırçalar da kullanılabilir. Ancak bu durumda, gözlerin zarar görmemesine dikkat edilmelidir.

            Budamaya tabi tutulan bulaşık dallar bahçeden uzak ve çıkan larvaların ağaçlara ulaşamayacağı bir yere imha edilmeden bırakılmalıdır. Böylece zararlının içinde veya kabuğu altında kışı geçiren parazitoitler korunmuş olur.

b) Biyolojik mücadele

            Dut kabuklubitinin doğal düşmanları, yalnız başına zararlıyı kontrol edememektedir. Parazitoitlerin etki oranları, bölgelere göre %2-40 arasında değişmektedir. Doğal düşmanların korunması ve desteklenmesi için gerekli tedbirleri almak suretiyle, bunların etkinlikleri artırılmalıdır. Bunun için faydalıların, özellikle de Prospeltella berlesei ve Chilocorus bipustulatus’un faaliyetinin yüksek olduğu bahçelerde, zararlıların mücadelesinde kullanılan ilaçların, faydalılara zararsız veya az zararlı seçici ilaçlar olmasına dikkat edilmelidir. Diğer taraftan, P.berlesei kitle halinde üretilerek, bahçelere salınmak suretiyle biyolojik mücadelede kullanılabilir.

c) Kimyasal mücadele

            Dut kabuklubiti yoğunluğunun yüksek (sıvama) olduğu büyük şeftali bahçelerinde, kış mücadelesine başvurulabilir. Ancak kış mücadelesinde sağlanacak etki, kışın seyrine bağlıdır. Sonbahar soğuk ve kış da çok sert geçmiş ise, zararlının kabuğu kalın ve sık dokulu bireyleri oluşur. Böyle yıllarda, kış mücadelesinin etkisi, %50-70 gibi düşük olur. Ilık geçen kışlarda ise %90’nın üzerinde etki elde edilir. Kış mücadelesi, en geç gözler uyanmadan iki hafta öncesine kadar yapılmalıdır. İlaçlama sırasında, hava sıcaklığı 5ºC'nin üzerinde olmalı ve yağış olmamalıdır.Yaz mücadelesi, birinci veya ikinci döllere karşı uygulanır. İlaçlama, ilk larva çıkışında ve bundan 20 gün sonra olmak üzere iki uygulamalı olarak yapılır. Ancak ikinci döle karşı yapılacak ilaçlamalarda, şeftali çeşitlerinin hasat devresi dikkate alınmalıdır.

            Dut kabuklubiti mücadelesinde kullanılacak ilaçlar ve dozları, Çizelge 4'de verilmiştir.