8.1.4. Erik unlu yaprakbiti [Hyalopterus pruni (G.) (Hom.:Aphididae )]

Tanımı, yaşayışı ve zarar şekli

            Erik unlu yaprakbiti erginleri 2-3.5 mm boyunda, uzun yapılı, soluk yeşil ve hafif mavimtırak renktedir. Vücudunun üzeri, beyazımsı bir toz tabakasıyla kaplıdır. Anten ve corniculus denilen tüp şeklindeki çıkıntılar kısa, cauda (kuyruk) parmak biçiminde, bacakları ve antenleri soluk renklidir (Şekil 18).

            Zararlı kışı, ağaçların dal ve tomurcuklarında, yumurta halinde geçirir. Kışlayan yumurtalar, Şeftali yaprakbitinden bir ay kadar sonra açılır. Bu yüzden, yoğunluk artışı ancak haziran ayında görülür. Yaz aylarında, kısmen sekonder (ikincil) konukçulara göç ederler. Ancak popülasyonun çoğu, erik ve şeftali ağaçlarında zararını sürdürür. Kanatlı bireyler yaz boyunca, erik ve şeftali ağaçlarına uçarlar. Böylece bulaşma sürekli olarak yaygınlaşır. Sonbaharda, döllenmiş dişiler, tomurcukların diplerine ve genç dallardaki dolu yaralarına yumurtalarını tek tek bırakırlar. Yumurtaların üzeri beyazımsı ince iplikçiklerle örtülüdür.

            Erik unlu yaprakbiti, yaprakların öz suyunu emmek ve fumajine sebep olmak suretiyle zarar yapar. Yaprakların alt yüzünde beslenir ve yoğun koloniler oluşturur. Böyle yapraklar beyazımsı bir görünüm alır. Zararlı yoğunluğu ne kadar fazla olursa olsun, yaprakların şekli bozulmaz. Ancak ağaçlardan bol ballı madde akar ve bunun üzerinde fumajin oluşur. Yoğunluğun yüksek olduğu ağaçlar zayıf düşer ve ertesi yıl az çiçek açarlar (Şekil 16).

            Erik unlu yaprakbiti, erik ve şeftaliden başka, kayısı ve bademde de zarar yapmaktadır. Sekonder konukçuları ise, kamış grubu bitkilerdir.

Doğal düşmanları

            Şeftali yaprakbiti ve diğer yaprakbitlerinin doğal düşmanı olan parazitoit ve predatörler, Erik unlu yaprakbitinin de doğal düşmanıdır (“8.1.1.” bölümüne bakınız) (Şekil 9-13).

Şekil 18. Erik unlu yaprakbiti (Hyalopterus pruni )’nin a) Kanatsız ergini, b) Kanatlı ergini, c) Meyvelerdeki zararı, d) Yapraklardaki zararı.

 Mücadelesi

  1. Kültürel önlemler

- Bahçe içerisindeki yabancı bitkiler imha edilmeli,

- Toprak işlemeye özen gösterilmeli,

- Şeftali bahçelerinin altında veya yakınında, bu zararlıya hassas bitkiler yetiştirilmemelidir.

b) Biyolojik mücadele

        Ülkemizde, Erik unlu yaprakbitini çok etkili predatörleri ve parazitoitleri bulunmaktadır. Özellikle Coccinellid (Şekil 11), Anthocorid, Chrysopid (Şekil 12) ve Syrphid (Şekil 13) gibi predatörler ile Aphidius (Şekil 9) cinsine bağlı parazitoitler, biyolojik mücadele açısından çok önemlidir. Bu faydalıları korumak ve bahçelere doğal olarak bulaştırmak suretiyle, biyolojik mücadelede yararlanılmalıdır. Bu nedenle, faydalılara zararsız veya az zararlı olan seçici ilaçlar tercih edilmeli. İlaçlama zamanı, bunların en az zarar göreceği şekilde ayarlanmalıdır.

c) Kimyasal mücadele

            Erik unlu yaprakbitine karşı, zorunlu olmadıkça, kimyasal mücadele yapılmamalıdır. Ancak, faydalı türlerin sayısı ve popülasyon yoğunlukları, zararlıyı kontrol edemeyecek kadar az ise, mayıs - temmuz aylarında, seçici ilaçlar kullanılarak mücadele yapılabilir. Gözlem yapılan 50 ağacın ikisinde, bulaşma tacın 1/4'üne yayılmışsa ilaçlama için gerekli yoğunluk var demektir.

            Erik unlu yaprakbiti mücadelesinde kullanılacak ilaçlar ve dozları, Çizelge 4’de verilmiştir.