8.1.5. Erik koşnili
[Sphaerolecanium prunastri (Boy.) (Hom.:Coccidae)]Tanımı, yaşayışı ve zarar şekli
Erik koşnilinin ergin dişisi, yarım küre şeklinde ve bombelidir. Rengi, koyu kahverengi veya parlak koyu esmerdir. Vücut uzunluğu, 3-3.5 mm, genişliği 2.5-3 mm, yüksekliği ise 2-2.5 mm kadardır.
Zararlı kışı, ikinci dönem larva halinde geçirir. İlkbaharda, havaların ısınmasıyla birlikte gelişmeye başlayan larvalar, Ege Bölgesinde nisan sonunda, Karadeniz Bölgesinde ise mayıs sonunda ergin olurlar. Ege Bölgesinde mayıs ortasında, Karadeniz Bölgesinde ise haziran başında, ilk hareketli larvalar çıkar (Şekil 19).
Erik koşnili, bitki özsuyunu emmek ve çok fazla miktarda ballı madde salgılamak suretiyle zarar yapar. Ağaçların gövde ve kalın dallarında koloniler oluşturur. Larva ve erginler, bitki özsuyunu emerek, ağaçların zayıf kalmasına sebep olurlar. Yoğun olarak salgıladıkları ballı maddeler, yaprak, meyve ve sürgünlere bulaşır. Bu da özellikle erkenci çeşitlerde, hasadı güçleştirir. Genel olarak bütün sert çekirdekli meyve ağaçları, bu zararlının konukçusudur. Ancak en çok eriklerde zarar yapar.
![]() |
|
Şekil 19. Erik koşnili (Sphaerolecanium prunastri)’nin hayat çemberi. |
Doğal düşmanları
Erik koşnilinde, aşağıdaki doğal düşmanlar saptanmıştır:
Parazitoitler :
Coccophagus lycimnia Walk. (Hym.: Aphelinidae)
Metaphycus dispar Merc. (Hym.: Encyrtidae)
Phaenodiscus (=Discodes) aeneus Dalm (Hym.: Encyrtidae)
Coccophagus scutellaris Dalm. (Hym.: Aphelinidae)
Predatörler :
Orius minutus L. (Het.: Anthocoridae) (Şekil 20)
Exochomus quadripustulatus L. (Col.: Coccinellidae)
Scymnus apetsi Muls. (Col.: Coccinellidae)
S. interruptus Goeze. (Col.: Coccinellidae)
Cybocephalus fadori E.Y. (Col.: Cybocephalidae)
Mücadelesi
a) Kültürel önlemler
Erik koşnili popülasyonunun yüksek olduğu bahçelerde, kış sonunda veya ilkbahar başında, fazla bulaşık dallar kesilerek, bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Budama artıkları bahçeden uzak ve çıkan larvaların ağaçlara ulaşamayacağı bir yere imha edilmeden bırakılmalıdır. Böylece zararlının içinde veya kabuğu altında kışı geçiren parazitoitler korunmuş olur. Ayrıca bahçe bakımlı olmalı. Bahçe tesis edilirken, sık dikimden kaçınılmalı ve buna benzer uygun kültürel önlemler alınmalıdır.
![]() |
|
|
a |
b |
|
Şekil 20 . Orius sp. : a) Nimf, b) Ergin. |
|
b) Biyolojik mücadele
Yukarıda belirtildiği gibi, bu zararlının pek çok doğal düşmanı vardır. Bunlar çoğunlukla, zararlıyı baskı altında tutarlar. Bu doğal düşman-lar korunmalı ve desteklenmelidir. İlaçlı mücadeleye karar verirken, doğal düşmanların durumu göz önünde bulundurulmalıdır. Kesin bir değer vermek güç olmakla birlikte, ilkbaharda %50'nin üzerinde parazitlenme görülen bahçelerde ilaçlama yapılmamalıdır.
c) Kimyasal mücadele
Zararlının çok yoğun olduğu bahçelerde, bir kış mücadelesi yapılabilir. Ancak çok zorunlu olmadıkça, kış mücadelesi yapılmamalıdır.
Doğal düşmanlar tarafından baskı altına alınamadığı ve parazitlen-menin %50’nin altında olduğu şeftali bahçelerinde, bu zararlıya karşı bir yaz ilaçlaması yapılabilir. Yaz ilaçlaması için ilk larva çıkışı takip edilir ve ilk larva görüldükten 15-20 gün sonra veya hareketli larva çıkışını tamamlamış koşnil oranı, %60'a ulaştığında ilaçlama yapılmalıdır.
Erik koşnili mücadelesinde kullanılacak ilaçlar ve dozları, Çizelge 4'de verilmiştir.