Akdiken akarı [Tetranychus viennensis Zacher (Tetranychidae)]

İki noktalı kırmızıörümcek[Tetranychus urticae Koch. (Tetranychidae)]

Avrupa kırmızıörümceği[Panonychus ulmi Koch. (Tetranychidae)]

Kahverengi örümcek [Bryobia rubrioculus (Scheut.) (Tetranychidae)]

Yassı akar [Cenopalpus pulcher (C.-F.) (Tenuipalpidae)]

            Kırmızıörümcekler, gözle zor görülebilecek kadar küçük zararlılar-dır. Ancak büyüteç veya srereomikroskop yardımıyla görülebilirler. Akarların yumurtadan çıkan larvaları 3 çift, larva döneminden sonraki 2 nimf dönemi (proto ve deutonimf) ve erginleri ise 4 çift bacaklıdır. Renkleri, türlere ve mevsimlere göre oldukça farklılıklar gösterir. Yumurtadan çıkan larva, protonimf ve deutonimf dönemlerini geçirerek ergin olur. Larvalar ergin olana kadar 3 gömlek değiştirirler. Kırmızıörümcekler, ağız parçaları içinde bulunan styletleri ile bitki dokusunu zedelemeleri sonucunda çıkan bitki özsuyunu emerek beslenirler.

            Akdiken akarı : Ergin dişiler kırmızı renkli, oval ve tombul yapılıdır. Sırtındaki kıllar diken şeklinde olup, kılın çıktığı yerde beyaz bir kabarıklık görülür. Bacakları uzundur. Erkeklerin göğüs kısmı geniş olup, karın kısmı geriye doğru gittikçe sivrilir. Rengi, dişilerden farklı olarak, yeşil karışımı sarıdır ve sırtının iki yanında siyak benekler bulunur. Yumurtaları bilye şeklinde ve şeffaf olup, açılmasına yakın sarı krem rengine dönüşür.

            Akdiken akarı kışı, ağaçların kök boğazı ve gövdelerinde kabukların altında ve çatlaklarda, döllenmiş dişi halinde geçirir. Nisan ayının ortasından itibaren kışladıkları yerleri terk ederek, yapraklarda beslenmeye başlar. Bu tür, yapraklarda çok yoğun ağ örer. Yılda 9-10 döl verir.

            İki noktalı kırmızıörümcek: Ergin dişilerin vücudu yuvarlakça yapıdadır. Rengi çok değişkendir. Yeşilimsi sarı veya kahverengimsi yeşil olabilirler. Sırtında bulunan iki geniş benek ile tanınır. Bu benekler, çeşitli şekillerde olabilir. Vücut kılları oldukça belirgin olup, deri üzerinden diken gibi tek tek çıkarlar. Yumurtaları yuvarlak, açık sarı renkte ve şeffaftır. Açılmasına yakın, parlak sarı yeşil bir renk alır. Yumurtadan yeni çıkan larvalar renksizdir. Üzerinde hiç leke bulunmaz. Beslenmeye başladıktan sonra, sırtının sağ ve solunda noktalı lekeler oluşur(Şekil 24).

            İki noktalı kırmızıörümcek kışı, döllenmiş ergin dişi halinde, ağaçların gövdelerindeki çatlaklarda, yarıklarda, kabukların altında, yere dökülmüş yaprakların ve otların altında uyuşuk olarak geçirir. Mart ayının ilk haftasından itibaren kışladığı yerleri terk ederek, yapraklarda beslenmeye başlar. Yapraklarda çok yoğun ağ örerler. Yılda 10-21 döl verir.

            Avrupa kırmızıörümceği: Ergin dişiler, yuvarlakça dolgun vücutlu ve koyu kırmızı renklidir. Sırtındaki kıllar, daire şeklinde ve beyaz renkli kabarcıklardan çıkar. Erkekler, pembemsi ve gri renklidir. Yumurtalar soğan biçiminde ve kiremit kırmızısı renktedir. Yumurtanın üzerinde ince kıl gibi bir sap bulunur ve ayrıca üzeri, aşağıya doğru ince çizgilerle dilimlere ayrılmıştır. Larvaları, parlak kırmızı renklidir (Şekil 24). Bu tür, yapraklarda ağ yapmaz.

            Avrupa kırmızı örümceği kışı, ağaçların dal ve dalcıklarında yumurta halinde geçirir. Nisan ayının başından itibaren yumurtadan çıkan larvalar, taze sürgünlere saldırırlar. Kışlayan yumurtaların açılması, normal olarak bir ay içerisinde tamamlanır. Yılda 8-9 döl verir.

            Kahverengi örümcek: Erginlerin sırt kısmı düz ve karın kısmı şişkindir. Kırmızı, kahve ve yeşil karışımı renklidir. Sırtında enine, belirgin bir çizgi bulunur. Vücut kılları yaprak şeklindedir. Ön bacakları, diğer bacaklarına göre çok uzundur. Larvalar yuvarlak yapılı ve kırmızı renklidir. Yumurtaları bilye şeklinde ve kırmızı renklidir. Bu türün erkekleri yoktur. Döllenmeden çoğalırlar. Yapraklarda ağ yapmaz (Şekil 24).

            Kahverengi örümcek, kışı yumurta halinde geçirir. Kış yumurtaları en çok tomurcukların girintili ve çıkıntılı yerlerine ve alt taraflarına, dalların birbiriyle birleştiği yerlere, dal ve gövdedeki çatlak ve yarıklara, kavlamış kabukların altlarına konur. Yoğunluğun fazla olduğu ağaçlarda, kışlayan yumurtaların bulunduğu dallar pas renginde görünür. Yumurtalar hava koşullarına göre, mart sonu-nisan başından itibaren açılmaya başlar. Yumurtadan çıkan larvalar yapraklar üzerinde beslenir. Yapraktan dallara ve daldan yapraklara devamlı hareket halindedir. Genellikle yaprak altında yaşar. Yılda 3-4 döl verir.

            Yassı akar : Dişilerin vücudu oval ve yassı olup, Sırtında vücudunu enine ikiye ayıran bariz bir çizgi vardır. Renkleri, kiremit kırmızısı veya daha koyudur. Kış dişileri daha koyu renklidir. Sırtındaki kıllar kısa ve diken şeklindedir. Erkeklerin vücudu ince ve karın kısmı uzun olup, rengi daha açık kırmızıdır. Kışın erkeklere rastlanmaz. Yumurtaları uzunca oval, ön tarafı basık fıçı şeklinde ve kiremit kırmızsı renktedir. Diğer kırmızıörümcek türlerine göre daha yavaş hareket eder. Yapraklarda çok az ağ örerler.

            Yassı akar kışı döllenmiş dişi halinde, meyve ağaçlarının 2-3 yıllık dalları üzerindeki tomurcukların pulları arasında, üzerinde veya etrafında geçirir. Kışı Yassı akardan başka, ince dallar üzerinde açıkta geçiren bir akar türü yoktur. Kışlayan dişiler nisan ayının ortasından itibaren yumurta bırakmaya başlar. Yumurtadan çıkan larvalar, yapraklarda beslenerek zarar yapar. Erginler çok yavaş hareket ederler. Yılda 4-5 döl verir.

            Kırmızıörümcekler ağaçların yapraklarında, özsuyunu emerek ve bitkiye zehirli madde salgılayarak zarar yaparlar. Zarar gören yapraklarda, önce beyaz, sonra sarı kahverengi lekeler meydana gelir. Daha sonra bu lekeler birleşerek, yaprağın kurumasına ve sonunda dökülmesine sebep olur. Şiddetli zarar gören yapraklar, kurşun veya gümüş rengini alırlar. Ağaçlar zayıf kalır, meyve gözleri iyi gelişemez ve ertesi yıl verim azalır. Sürgünler pişkinleşmez ve kış donlarından zarar görür.

            Avrupa kırmızı örümceği ve Kahverengi örümcek, çiçeklerin çanak yapraklarını ve çiçek buketindeki taze yaprakları emerek sararmasına sebep olur. Böyle ağaçlar, yanmış gibi bir görünüm alırlar.

            Yassı akar, tomurcuk-ları zayıflatır ve meyve tutmasını önler. Tutan meyveler de renksiz ve kalitesiz olur. Gelecek yılın meyve gözleri normal teşekkül edemez. Yapraklar damarları boyunca, grimsi kırmızı bir görünüm alır.

            Kırmızıörümceklerin pek çok konukçusu bulunmaktadır. Elma, armut, ayva, şeftali, kiraz, vişne, erik, kayısı ve badem başta olmak üzere bütün meyve ağaçlarında zarar yaparlar. İki noktalı kırmızıörümcek, daha çok sebzelerde, diğer kültür bitkileri ve süs bitkilerinde zarar yapar.

            Akarların pek çok doğal düşmanı bulunmaktadır. Birçok predatör akar ve böcek, kırmızıörümceklerin yumurta, larva ve diğer dönemlerini yemek suretiyle, çok kez onları kontrol altında tutmaktadır.

            Kırmızıörüm-ceklerin, yurdumuzda tespit edilen doğal düşmanları aşağıda verilmiştir:

Predatör akarlar (Phytoseiidae):

Typhlodromus spp.

Amblyseius spp. (Şekil 25)

Phytoseiulus spp. (Şekil 26)

Predatör böcekler:

Crysoperla carnea (Stephens) (Neur.:Chrysopidae) (Şekil 12)

Stethorus punctillum Weise (Col.:Coccinellidae) (Şekil 27)

Atractotomus mali Meyer-Dur(Het.:Miridae)

Orius spp. (Het.: Anthocoridae) (Şekil 20)

Scolothrips longicornis Priesner (Thys.: Scolothripidae)

Therodiplosis persicae Kieffer (Dip.:Cecidomyiidae) (Şekil 28)

Şekil 26. Phytoseiulus persimilis’in : a)Erginleri, b)Tetranychus urticae ile beslenişi

a) Kültürel önlemler

            Ağaçların altına dökülen yapraklar toplanarak bahçeden uzaklaştırıl-malıdır. Bahçenin bakım işlemleri uygun olarak yapılmalıdır.

            Akarların çok etkili doğal düşmanları bulunmaktadır. biyolojik mücadelesinde daha önce bahsedilen faydalı böceklerin rolü büyüktür. Öncelikle bunları korumak ve desteklemek suretiyle, doğal etkinlikleri artırılmalıdır. Bu nedenle, faydalılara zararsız veya az zararlı olan seçici ilaçlar tercih edilmeli. İlaçlama zamanı, bunların en az zarar göreceği şekilde ayarlanmalıdır. Ayrıca bu faydalılar, yoğun olarak bulunduğu bahçelerden toplanarak, bulunmadığı veya az bulunduğu bahçelere, bulaştırmak suretiyle biyolojik mücadelede kullanılmalıdır. Typhlodromus pyri Scheut., Scolothrips longicornis, Stethorus punctillum gibi predatörler, insektaryum ve laboratuvarda kitle halinde üretilerek, şeftali bahçelerine salınmak suretiyle biyolojik mücadelede kullanılabilir.

            Kırmızıörümceklere karşı kış mücadelesi önerilmemektedir. Ancak diğer zararlılara karşı kış mücadelesi yapıldığı taktirde bu mücadele, kışı yumurta halinde geçiren Avrupa kırmızı örümceği ve Kahverengi örümceğe de etkili olmaktadır. Akarların kimyasal mücadelesine karar verebilmek ve ilaçlama zamanını doğru bir şekilde belirleyebilmek için, bahçedeki kırmızıörümcek yoğunluğu ve doğal düşman popülasyonunun saptanması gerekir. Bunun için şeftali bahçelerinde, “6.3.2.” bölümü “Gözle inceleme yöntemi” başlığı altında anlatıldığı şekilde, kırmızıörümcek sayımları yapılmalıdır. Mayıs ayından itibaren, bahçeyi temsil edecek şekilde seçilen 10 ağaçtan koparılan toplam 100 yaprakta periyodik olarak sayım yapılmalıdır. Yapılan sayımlarda, yaprak başına ortalama 3-5 adetin üzerinde kırmızıörümcek bulunması ve doğal düşmanların etkinliğinin çok düşük olması durumunda ilaçlama yapılabilir.

            Akarların mücadelesinde kullanılacak ilaçlar ve dozları Çizelge 4'de verilmiştir.