8.2.2. Monilya (=Mumya) (Sclerotinia laxa Aderh. et Ruhl., Sclerotinia fructigena Aderh. et Ruhl.)

Tanımı, yaşayışı ve hastalık belirtileri

            Hastalığa neden olan fungusun konidi sporları limon şeklindedir. Bu sporlar, misellerin üzerindeki konidi taşıyıcılarının üzerinde zincir şeklinde oluşurlar. Bunlar, hastalıklı her organ üzerinde oluşabilirler. Nemli havalarda belirginleşirler. Konidi kümeleri, kurşuni renktedir. Apotesler ilkbaharda, topraktaki mumya meyvelerde oluşur. Ascus adı verilen askospor keselerinin içinde, 8 adet askospor vardır.

            Fungus kışı, yere dökülen mumya meyveler üzerinde apotes, misel ve konidi halinde; kurumuş dallarda ise konidi ve misel halinde geçirir. İlkbaharda hastalanmış dal ve meyveler üzerinde, konidiler meydana gelir. Bunlar açmış çiçekleri enfekte eder.

            Hastalık meyve ağaçlarının çiçek, sürgün ve meyveleri üzerinde zarar yapar. Hastalanan çiçekler kahverengileşir ve mumyalaşarak dal üzerinde uzun süre kalır. Mumyalaşan çiçekler, çıkan zamk ile dala yapışabilirler. Küçük meyvelerde hastalık belirtisi, petal dökümünden sonra ortaya çıkar. Bu meyvelerin içi açıldığında, içlerinin kahverengi olduğu görülür. Bunlar enfeksiyonu, çiçek döneminde almışlardır. Hastalık, sürgünlere çiçekten geçer. Hasta sürgünler esmerleşerek kurur. Kuruyan sürgünlerde zamk salgısı görülür. Kalın sürgünlerde, kapanmayan kanser yaraları meydana gelir. Bunlar, ortası çökük elips şeklinde veya uzun yarıklar halinde kendini gösterir. Kanser yaralarının altındaki parankima dokusu erir ve kabuk esmerleşir.

            Şeftalide ekseriya olgun meyve enfeksiyonları önemli zarar yapar. Olgun meyve enfeksiyonlarında, enfeksiyon noktasının etrafı kahverengi-leşir. Sonra bunların üzerinde etmenin püstülleri görülür. Meyvelerin üzerindeki misel kütlesi, zamanla meyveyi buruşturur ve tamamen kurutur. Kuruyan meyveler dalda uzun süre asılı kalır. Böyle meyvelere “mumya meyve” denir.

            Yurdumuzun hemen hemen bütün bölgelerinde bulunan bu hastalık, şeftaliden başka kayısı, kiraz, vişne, erik ve bademde zarar yapar.

Mücadelesi

a)Kültürel önlemler

            Hastalığın görüldüğü bahçelerde, ağaçların üzerindeki kuruyan dallar, sağlam kısmın 2-3 cm altından kesilerek bahçeden uzaklaştırılma-lıdır. Mumyalaşarak ağaçların üzerinde kalan ve yere dökülen meyveler toplanıp imha edilmelidir.

b) Kimyasal mücadele

Çiçek ve sürgün enfeksiyonları için, 2 ilaçlama yapılır.

1.ilaçlama: Çiçeklenme başlangıcında (çiçeklerin %5-10’nu açıldığı devrede),

2.ilaçlama: Tam çiçeklenme döneminde (çiçeklerin %90-100’ü açıldığı devrede) yapılmalıdır. Tüm çiçekler ve meyveler iyi bir şekilde ilaçlanmalıdır.

Monilya mücadelesinde kullanılacak ilaçlar ve dozları, Çizelge 4'de verilmiştir.