9. MÜCADELENİN YÖNETİMİ
Şeftali bahçelerinde sorun olan pek çok hastalık, zararlı ve yabancı ot türü bulunmaktadır. Bunların bir kısmı ana hastalık ve zararlı durumunda olup, mücadele yapılmadığı takdirde önemli ekonomik kayıplara yol açmaktadır. Bilinçsiz ve yoğun ilaçlama yapılmayan şeftali bahçeleri, faydalı fauna açısından zengin olup, bazı zararlılar bunlar tarafından baskı altına alınmaktadır.
Şeftali bahçelerinde uygulanacak entegre mücadele programlarında; bahçede mevcut olan bütün hastalık, zararlı ve yabancı otların mücadelesi birlikte düşünülecek ve mücadelenin yönetimi, ana hastalık olan Şeftali yaprak kıvırcıklığı ile ana zararlı olan Doğu meyve güvesi ve Şeftali güvesinin mücadelesi esas alınarak yapılacaktır. Diğer hastalık, zararlı ve yabancı otların mücadelesi ise bunlara entegre edilecektir.
Hastalık, zararlı ve yabancı otların çıkış periyotları dikkate alınarak, şeftali bahçeleri, yıl boyunca düzenli olarak kontrol edilerek, zararlıların ve bunların doğal düşmanlarının (parazitoitler, predatörler, entomopatojenler) popülasyon yoğunlukları izlenecektir. Ekonomik zarar eşiğine ulaşan hastalık, zararlı ve yabancı otların mücadelesi yapılacaktır.
Mücadelede, öncelikle biyolojik mücadele, kültürel tedbirler, biyoteknik yöntemler, fiziksel ve mekanik mücadele gibi, kimyasal mücadeleye alternatif yöntemler kullanılacaktır. Alternatif mücadele yöntemleri ile önlenemeyen hastalık ve zararlıların mücadelesi ise Çizelge 4’de verilen ilaçlardan en uygun olanı kullanılmak suretiyle yapılacaktır.
Şeftali yaprakbiti ve şeftalide zararlı olan diğer yaprak bitleri, Kırmızıörümcekler, San Jose kabuklubiti ve Dut kabuklubitinin çok fazla ve etkili doğal düşmanları bulunmaktadır. Bu doğal düşmanları korumak, etkinliklerini artırmak ve gerekiyorsa kitle halinde üretip salmak suretiyle biyolojik mücadelede kullanılmalıdır.
Şeftali hastalık ve zararlıları ile yabacı otların mücadelesinde kültürel tedbirler ve mekanik mücadele çok önemlidir. Bu nedenle budama, sulama, gübreleme ve toprak işleme gibi kültürel işlemler zamanında yapılmalıdır. Şeftali bahçelerinde yabancı ot mücadelesi; toprak işleme, çapalama ve biçme şeklinde yapılacaktır. Çok zorunlu olmadıkça yabancı ot ilacı kullanılmayacaktır.
Ağaçlar hava alacak şekilde budanmalıdır. Budama sırasında, Doğu meyve güvesi ve Şeftali güvesi larvaları ile bulaşık olan sürgünler, San Jose kabuklubiti, Dut kabuklubiti ve Erik koşnili ile fazla bulaşık olan dallar, Yaprakdelen hastalığından zarar gören tomurcuk ve kanserli, dal ve sürgünler, Monilya hastalığından kurumuş sürgün ve dallar; Şeftali küllemesine yakalanmış sürgün, filiz ve obur dallar; Şeftali karalekesi hastalığı ile bulaşık olan sürgünler kesilerek bahçeden uzaklaştırılmalı veya yakılma-lıdır. Aynı şekilde Doğu meyve güvesi ve Şeftali güvesinde, yere dökülen kurtlu meyvelerin, Monilya hastalığında meyve üzerinde kalan ve yere dökülen mumyalaşmış meyvelerin toplanarak bahçeden uzaklaştırılması; Akdeniz meyvesineğinde yere dökülen kurtlu meyvelerin toplanarak derin çukurlara gömülmesi, mücadele açısından çok önelidir. Dut kabuklubiti ve Erik koşnilinde, fazla bulaşık olan dalların yumuşak fırçalarla fırçalanarak temizlenmesi; Baklazınnı ve Badem gözkurdunda, ağaçların kuvvetlice silkelenerek, erginlerin ağaçların altına serilen çarşaflara düşürülmesi ve düşen erginlerin imha edilmesi çok önemlidir
Şeftali hastalık ve zararlılarına karşı kimyasal mücadeleden kaçınarak, yeni zararlıların ortaya çıkması, kalıntı ve çevre kirlenmesi gibi sorunların yaşanması engellenmelidir Kimyasal mücadele zorunlu olduğu taktirde, bahçedeki doğal düşmanların durumu dikkate alınmalı ve seçici ilaçlar tercih edilmeli veya ilaçlama zamanı, doğal düşmanlar zarar görmeyecek şekilde ayarlanmalıdır.
Şeftali bahçelerindeki hastalık ve zararlılara karşı yapılacak bütün ilaçlamalarda, yüksek basınçlı motorlu pülverizatörlerden biri kullanılma-lıdır. Hastalıklara karşı koruyucu ilaçlama yapılacağı için, özellikle hastalıkların zarar yapacağı organların ilaçlanmasına özen gösterilmelidir.
Bahçede, ana zararlıdan başka zararlılar mevcut ve bunlar da zarar yapacak seviyeye ulaşmış ve mücadele zamanları da çakışıyorsa, bunların hepsine etkili olan bir ilaç kullanılmalıdır. Yine ana hastalıktan başka hastalıklar mevcut ve bunların mücadele zamanı çakışıyorsa, bu hastalıkların hepini kontrol eden fungusitler kullanılmalıdır. Mücadele zamanları çakışan hastalık ve zararlılara karşı tavsiye edilen ilaçlar farklı ise, bunların birbiriyle karıştırılmasının uygun olup olmayacağına bakılmalıdır. Şayet karıştırılmaları uygun ise karıştırılarak, değil ise ayrı ayrı uygulanmalıdır.
Mücadelenin yönetimi, aşağıda Çizelge 2’de verilen zararlı, hastalık ve yabancı otların, "Zarar Şekilleri/Belirtileri", "Örnekleme/Kontrol Zamanları", "Örnekleme/Kontrol Yöntemleri, "Ekonomik Zarar Eşikleri" ve "Açıklamalar" dikkate alınarak yapılmalıdır. Böylece şeftali bahçelerinde, en uygun ve ekonomik bir mücadele yapılması sağlanmış olacaktır.
Entegre mücadelenin hedefleri arasında yer alan, “Bahçelerin Düzenli Olarak Kontrol Edilmesi” ve “Çiftçilerin Kendi Bahçesinin Uzmanı Haline Getirilmesi” hedefleri gereğince, Entegre mücadelenin yönetimi, üreticiler tarafından yapılacaktır. Bunun için şeftali yetiştiricileri, teorik ve uygulamalı olarak eğitilmek suretiyle, şeftali hastalıkları, zararlıları, yabancı otları ve bunların doğal düşmanlarını, iyi tanıyabilecek seviyeye getirile-cektir. Bunların zarar şekilleri veya belirtileri, örnekleme veya kontrol zamanları, örnekleme veya kontrol yöntemleri ve ekonomik zarar eşikleri üreticilere öğretilecektir. Ayrıca üreticilere, uygulayacağı mücadele yöntemi ve kullanacağı ilaçları isabetli olarak seçebilme, mücadeleye kendi başına karar verebilme ve mücadeleyi doğru bir şekilde yönetebilme becerileri kazandırılacaktır.
Şeftali üreticileri, bahçe tesisinde sertifikalı temiz fidan seçimi, dikimi, bakımı, budaması, hasadı ve pazarlaması konusunda da mümkün olduğunca bilgilendirilecektir.
Çizelge 2. Önemli Zararlı, Hastalık ve Yabancı otların Zarar Şekilleri / Belirtileri, Örnekleme / Kontrol Zamanları, Örnekleme / Kontrol Yöntemleri ve Ekonomik Zarar Eşikleri
|
Zarar Şekli / Belirtileri |
Örnekleme/Kontrol Zamanı |
Örnekleme/Kontrol Yöntemi |
Ekonomik Zarar Eşiği |
A ç ı k l a m a |
|
1. Doğu meyvegüvesi |
||||
|
Larvalar, taze sürgünlerin içine girerek, sürgün boyunca galeri açar. Bu sürgünler, önce solar ve devrilir, larva sürgünü terk ettikten sonra da sürgünlerin uçları kurur. Larvalar meyvelerin içine girerek kurtlandı-rır. Meyveye giren larva, doğrudan meyve çekirdeğine yönelir. Larvaların meyveye giriş ve çıkış deliklerinde zamk görülür. Fidanlarda sürgün zararı çok önemlidir. |
Mart sonu – nisan başı Haziran ortalarından itibaren mevsim boyunca |
Tuzak yöntemi Göz ile inceleme |
Tuzakta bir haftada 20'nin üzerinde kelebek yakalanması, veya %5’in üzerinde sürgün zararı |
Zarar gören sürgünler, haftada bir kesilip imha edilir. Meyve depoları bahçenin uzağında inşa edilmelidir. Dökülen kurtlu meyveler, bahçeden uzaklaştırılır. 1. İlaçlama :Tuzaklarda ilk kelebek yakalandıktan sonraki etkili sıcaklık toplamları, 400 gün-derece olunca; Ya da birinci döl larvaları, sürgünleri terk ettikten 15 gün sonra; 2. İlaçlama : Birinci ilaçlamadan 20 gün sonra |
|
2. Şeftali güvesi |
||||
|
Larva, genç sürgünlerin tepesinden içeri girer, 8-10 cm uzunluğunda galeriler açar. Saldırıya uğrayan sürgünler kurur. Larva meyvelerin içine girer ve kurtlandırır. Meyve kabuğunun altını, kavisli olarak oyar. Bazen de meyve etinde bir tünel açarak, çekirdeğe kadar ulaşır. Bu zarar şekli ile Doğu meyve güvesinden kolayca ayrılabilir. Saldırıya uğrayan sürgün ve meyveler zamk çıkarır. Fidanlarda sürgün zararı çok önemlidir. |
Sürgünlerde çiçeklenme sonundan itibaren mev-sim boyunca. Meyvelerde Haziranın ba-şından itibaren mevsim boyunca . |
Göz ile inceleme Göz ile inceleme |
Ağaç başına 5 adet veya daha fazla bulaşık sürgün |
Bulaşık sürgünler, mayıs ayından ağustos sonuna kadar, haftada bir kez, 8-10 cm uzunlukta kesilip, içindeki larva ile birlikte yok edilir. Dökülen kurtlu meyveler, bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Meyvelerde zarar belirtisi görülür görülmez veya bahçede dal kafesindeki sürgünlerden ilk ergin çıktıktan 10 gün sonra veya Cinsel çekici tuzakta ilk kelebek yakalandıktan 10 gün sonra 1. İlaçlama yapılmalıdır. Bundan sonra 15 - 20 gün ara ile ilaçlamalara devam edilmelidir. |
|
3. Şeftali yaprakbiti |
||||
|
Yaprakların öz suyunu emerek ve virüs taşıyarak zarar yapar. Saldırıya uğrayan yapraklar, önce uzunlamasına ikiye katlanır, sonra spiral şeklinde, bazen de değişik biçimlerde kıvrılır. Çiçeklerin açılmasını engeller, erken kurumalarına ve dökülmelerine yol açar. Dişi organ ve genç meyvelerde yaptığı emgiler nedeniyle, meyvelerin şekli bozulur. Önemli bir virüs taşıyıcısıdır. |
Çiçeklenme başlangıcın-dan itibaren mevsim boyunca |
Göz ile inceleme |
50 ağaçtaki 100 sürgünden 7’sinin bulaşık olması (%7 sürgün bulaşıklığı) |
Çok etkili doğal düşmanları vardır. Bunları korumalı ve bahçelere doğal olarak bulaştırarak, biyolojik mücadelede yararlanmalıdır. Bu zararlıya karşı, mecbur kalmadıkça kimya-sal mücadele yapılmamalıdır. Ancak, faydalı türlerin sayısı ve yoğunlukları, zararlıyı kontrol edemeyecek kadar az ve eşiğin üzerinde bulaşık sürgün mevcut ise; çiçeklenmeden önce veya çiçeklenmeden sonra, kimyasal mücadele yapılabilir. Faydalılara zararsız veya az zararlı olan spesifik yaprakbiti ilaçları tercih edilmeli ve ilaçlama zamanı, bunlar en az zarar görecek şekilde ayarlamalıdır. |
|
4. Erik unlu yaprakbiti |
||||
|
Yaprakların öz suyunu emerek ve çok fazla ballı madde Salgılayarak, zarar yapar. Ağaçlarda ballı madde akıntısına sebep olur. Salgıladığı ballı maddeler üzerinde bol fumajin oluşur. Beslendiği ve yoğun koloni oluşturduğu yaprakların alt yüzü beyazımtırak bir görüntü alır. Ancak yaprağın şekli bozulmaz. Bitkiyi zayıflatır. |
Mayıs – Temmuz |
Göz ile inceleme |
50 ağacın ikisinde, zararlının, tacın ¼'üne yayılmış olması |
Çok fazla doğal düşmanı bulunmaktadır. Bunları korumak ve bahçelere doğal olarak bulaştırmak suretiyle, biyolojik mücadelede yararlanılmalıdır. Yaprak ve sürgünlerde eşiğin üzerinde bulaşma varsa kimyasal mücadele yapılabilir. Faydalıla-ra zararsız veya az zararlı olan spesifik yaprak-biti ilaçları tercih edilmeli ve ilaçlama zamanı, faydalılar en az zarar görecek şekilde ayarlamalıdır. |
|
5. Dut kabuklubiti |
||||
|
Şeftali ağaçlarının ince ve kalın dallarında, özsuyu emerek zarar yapar. Yoğun (sıvama) olarak bulunduğu dalları ve daha sonra da ağaçları tamamen kurutur. Bazen meyvelere de geçer ve meyvelerin üzerinde kırmızı lekeler meydana getirir. |
Şubat –Mart Nisan – Mayıs |
Dal sayım yöntemi Göz ile inceleme |
Kış mücadele-si için, sıvama bulaşma Yaz mücadele-si için, zararlının bulunması yeterlidir. |
Öncelikle biyolojik ve mekanik mücadele yapılmalıdır. P berlesei isimli parazitoiti ve C.bipustulatus isimli predatörü çok etkilidir, Fazla bulaşık olan ağaçları gövde ve kalın dalları, çok sert olmayan fırçalarla fırçalanmalıdır. Büyük bahçelerde yoğunluk çok fazla ise kış mücadelesi yapılabilir. Yaz mücadelesi için, mayıs ayı içinde hareketli larvalar görülür görülmez mücadeleye başlanır. |
|
6. San Jose kabuklubiti |
||||
|
Ağaçların gövde, dal, sürgün, yaprak, tomurcuk ve meyvelerinde özsuyu emmek suretiyle zarar yapar. Emgi sırasında bitkiye toksik maddeler salgılar. Ağaçları zayıflatır. Yaşlı ağaçlarda, önce yaprakların dökülmesine neden olur. Daha sonra dalcık ve dallar kurumaya başlar. Hatta ileri aşamada, ağaçları tamamen kurutabilir. Bulaşık dalların kabuğundan, boylamasına bir kesit alındığı zaman, kan kırmızımsı renginde emgi lekeleri görülür. Meyvelerde, zararlının beslendiği yerlerde, kırmızı lekeler oluşur. |
Şubat – Mart
Mayıs – Haziran |
Dal sayım yöntemi Göz ile inceleme |
Kış mücadelesi için, sıvama bulaşma Yaz mücadelesi için, 100 organdan birisi bulaşık |
Bahçe, temiz fidan ile tesis edilmelidir. P.perniciosi isimli parazitoit, önemli bir fayda-lıdır. Bütün doğal düşmanlar korunmalı ve etkinlikleri artırılmalıdır. Yoğunluğun çok fazla(sıvama) olduğu bahçelerde, kış mücadele-si yapılabilir. Kış ilaçlamasından önce, fazla bulaşık dal ve dalcıklar budanmalı ve budama artıkları imha edilmeden bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Ağaçların çiçeklenme döneminden sonra, hareketli larvalar çıkmaya başladığında birinci, bundan 20 gün sonrada da ikinci ilaçlama yapılır. Faydalıların faaliyetinin yüksek olduğu bahçelerde, faydalılara zararsız veya az zararlı olan seçici ilaçlar kullanılmalıdır. |
|
7. Erik koşnili |
||||
|
Ağaçların gövde ve kalın dallarında koloniler oluşturur. Bitki özsuyunu emmek ve çok fazla miktarda ballı madde salgılamak suretiyle zarar yapar. Beslenme sonucu ağaçlar zayıf düşer. Yoğun olarak salgıladıkları ballı maddeler, yaprak, meyve ve sürgünlere bulaşır. Ballı madde akıntısı olur. Fumajine yol açar ve bu nedenle meyvelerin kalitesi bozulur. |
Şubat – Mart Mayıs – Haziran |
Dal sayım yöntemi Göz ile inceleme |
Kış mücadelesi için sıvama bulaşma Yaz mücadelesi için eşik yok |
Yoğunluğun çok yüksek olduğu ağaçlarda, kış sonunda veya ilkbahar başında, fazla bulaşık dallar kesilerek, imha edilmeden bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Bu zararlıyı baskı altında tutan pek çok doğal düşmanı vardır. Doğal düşmanlar korunmalı ve desteklenmelidir. İlk-baharda %50'nin üzerinde parazitlenme görülen bahçelerde ilaçlama yapılmamalıdır. Yoğunluk çok fazla ise bir kış mücadelesi yapılabilir. Doğal düşmanların baskı altına alamadığı ve parazitlenmenin %50’nin altında olduğu bahçelerde, yaz ilaçlaması için ilk larva görüldükten 15-20 gün sonra ilaçlama yapılır. |
|
8. Akdeniz meyvesineği |
||||
|
Larvaları meyvelerin içine girerek kurtlandırır. Meyvenin etli kısmında beslenen larvalar, bu kısımda bir yumuşama ve çöküntü meydana getirir. Zarara uğrayan meyveler vaktinden önce olgunlaşır ve yere dökülür. |
Vejetasyon süresince |
Tuzak yöntemi Göz ile inceleme |
100 organda bir organ bulaşık |
Yere dökülen bulaşık meyveler, toplanarak derin çukurlara gömülmelidir. Gamma ışınları ile kısırlaştırılan böcekler, doğaya salınmak suretiyle, biyogenetik mücadelede kullanılabilir. Kimyasal mücadele için, eşeysel çekici tuzaklarda ilk sinek yakalandıktan sonra, meyvelerde vuruk kontrolleri yapılır Vuruk görüldüğü zaman veya meyveler vuruk olgunluğuna geldiğinde ilaçlamaya başlanır. İlaçlama kısmi dal ilaçlaması şeklinde yapılır. |
|
9. Şeftali virgül kabuklubiti |
||||
|
Ağaçların dal, sürgün, tomurcuk, yaprak ve meyvelerinde, özsuyu emmek suretiyle zarar yapar. Tomurcukları zayıflatır veya körleştirir. Böylece ertesi yıl verimin azalmasına sebep olur. Fazla bulaşık (sıvama) olan bahçelerde, ağaçları kurutabilir. Meyvelerde nokta şeklinde lekeler oluşturur |
Ocak – Şubat Nisan sonundan itibaren mevsim boyunca |
Dal sayım yöntemi Göz ile inceleme |
Kış mücade-lesi için, sıvama bulaşma Yaz mücadelesi için eşik yok |
Fazla bulaşık olan dallar kesilip yakılmalıdır. Yoğunluğun çok yüksek (sıvama) olduğu bahçelerde, gözler patlamadan 20 gün öncesine kadar, bir kış ilaçlaması yapılabilir. Yazın, ilk çıkan hareketli larvalar görüldükten, 1-2 hafta sonra birinci ilaçlama; bundan 20-25 gün sonra da ikinci ilaçlama yapılır. |
|
10. Badem gözkurdu |
||||
|
Larvaları çiçek tomurcuklarında, erginleri ise çiçekler, taze yapraklar, filizler ve sürgünlerde beslenerek zarar yapar. Larvalar, çiçek tomurcuklarının içinde beslendiği için, saldırıya uğrayan çiçekler açılmaz ve meyve bağlamaz. Böyle çiçekler, kahverengileşir ve kurur. |
Mart ayı ve Eylül – Ekim |
Darbe yöntemi |
100 darbede 30 ergin |
Gözlerin patlamasından itibaren, çiçek tomurcukları görülünceye kadar, ağaçların altına çarşaf serilmeli ve dalları sallayarak, erginlerin veya içinde henüz çıkmamış ergin bulunan çiçek tomurcuklarının, çarşaf üzerine düşmesi sağlanmalı ve sonra bunlar toplanıp imha edilmelidir. Kışın veya budama sırasında, zarar görmüş göz-lerin bulunduğu dallar kesilerek yakılmalıdır. Ergin faaliyeti görüldüğü zaman, darbe yöntemine göre örnekleme yapılmalı, eşiğin üzerinde yoğunluk bulunan bahçelerde, çiçek tomurcuğu dönemi öncesi veya çiçek taç yapraklarının tamamı dökülünce, bir ilaçlama yapılmalıdır. |
|
11. Akarlar (Kırmızıörümcekler) |
||||
|
Bitki özsuyunu emerek ve bitkiye zehirli madde salgılayarak zarar yaparlar. Zarar gören yapraklarda,.önce beyaz, sonra sarı kahverengi lekeler meydana gelir. Daha sonra bu lekeler birleşerek, yaprağın kurumasına ve sonunda dökülmesine sebep olur. Şiddetli zarar gören yapraklar, kurşun veya gümüş rengini alırlar. Ağaçlar zayıf kalır, meyve gözleri iyi gelişemez ve ertesi yıl verim azalır Sürgünler pişkinleşmez ve kış donlarından zarar görür. Avrupa kırmızı örümceği ve Kahverengi örümcek, çiçeklerin çanak yapraklarını ve çiçek buketindeki taze yaprakları emerek sararmasına sebep olur. Böyle ağaçlar, yanmış gibi bir görünüm alırlar. Yassı akar, tomurcukları zayıflatır ve meyve tutmasını önler. Tutan meyveler de renksiz ve kalitesiz olur. Gelecek yılın meyve gözleri normal teşekkül edemez. Yapraklar damarları boyunca, grimsi kırmızı bir görünüm alır. |
Mayıs – Eylül |
Göz ile inceleme (Yapraklarda akar sayımı) |
100 yaprakta 500 canlı birey, veya yaprakların % 65’inde bulaşma |
Akarların çok etkili doğal düşmanları bulunmaktadır. Öncelikle bunları korumak ve desteklemek suretiyle, doğal etkinlikleri artırılmalıdır. Ayrıca bu faydalılar, yoğun olarak bulunduğu bahçelerden toplanarak, bulunmadığı veya az bulunduğu bahçelere, bulaştırmak suretiyle biyolojik mücadelede kullanılmalıdır. Typhlodromus pyri, Scolothrips spp., Stethorus spp. Gibi predatörler, kitle halinde üretilerek, şeftali bahçelerine salınmak suretiyle, biyolojik mücadelede kullanılabilir. Kimyasal mücadele için, mayıs ayından itibaren, bahçeyi temsil edecek şekilde seçilen 10 ağaçtan koparılan 100 yaprakta, 6.3.2. bölümünde anlatıldığı şekilde, periyodik olarak sayım yapılır. Sayımlarda, eşiğin üzerinde kırmızıörümcek bulunması ve doğal düşmanların etkinliğinin çok düşük olması durumunda ilaçlama yapılabilir. Faydalılara zararsız veya az zararlı olan spesifik akarisitler tercih edilmeli. İlaçlama zamanı, faydalılar en az zarar görecek şekilde ayarlanmalıdır. |
|
12. Şeftali gövde kanlıbiti |
||||
|
Meyve ağaçlarının gövde ve dallarında, özsuyu emerek zarar yapar. Ağaçların zayıflamasına ve giderek kurumalarına sebep olur. Salgıladığı ballı maddelerden dolayı fumajin oluşumuna sebep olur. |
Nisan – Haziran |
Göz ile inceleme |
Her gövdede veya dalda 2-5 adet yaprakbiti |
Gövde ve dallardaki kanlıbit kolonileri, çok sert olmayan bir fırçayla temizlenmelidir. Bu zararlının pek çok doğal düşmanı vardır. Bu faydalıları korumak ve bahçelere doğal olarak bulaştırmak suretiyle, biyolojik mücadelede yararlanılmalıdır. Nisan, mayıs ve kısmen de haziran aylarında, eşiğin üzerinde kanlıbit bulunuyorsa ve doğal düşmanlar da zararlıyı kontrol altına alamaya-cak durumda ise, spesifik yaprakbiti ilaçları ile mücadele yapılabilir. |
|
13. Meyve ağacı dipkurtları |
||||
|
Hem larvaları, hem de erginleri zarar yapar. Larvaların zararı daha önemlidir. Larvalar, ağaçların kök boğazında galeriler açarak, bitkinin beslenmesine engel olur. Genç larvalar toprak yüzeyinin altında bulunur ve kök kabuğunun kambiyum tabakasını kemirirler. Bulaşık ağaçlarda önce büyüme durur. Sonra ağaç iyice zayıflar ve sonunda kurur. Erginler fidan ve ağaçların genç sürgünlerini, aşı gözlerini, yaprak saplarını ve çok ender olarak da yaprakları yerler. |
Mayısın ilk haftası – Ağustos |
Göz ile inceleme |
Eşik yok |
Sabahın erken saatlerinde ve akşam üzeri, ağaçların gövde ve kök boğazında bulunan erginler toplanarak imha edilmelidir. Yaprakları dibine dökülen ve yaprak saplarının dip kısmı yenmiş olan fidanlar, hızla sarsılarak yere düşen erginler öldürülmelidir. Sulama ve gübrelemeye dikkat edilerek, ağaçlar sağlıklı bulundurulmalıdır Kimyasal mücadele için, mayıs ayının ilk haftasından başlayarak, ergin çıkışı gözlenmelidir. Ağaçların üzerinde erginler veya ağaçların köklerinde larvalar görüldüğü zaman mücadeleye karar verilir. |
|
14. Baklazınnı |
||||
|
Ergin böcekler, meyve ağaçlarının ve diğer bitkilerin çiçeklerinin dişi ve erkek organlarını, polenlerini, genç yaprakları, hatta tomurcuk ve meyveleri yiyerek zarar verirler. |
Ağaçların pembe çiçek döneminden itibaren erginlerin çıkışı gözlenir. |
Göz ile inceleme Darbe yöntemi |
Eşik yok |
Toprak işlemesi yapılarak, buradaki yumurta, larva ve erginlerin zarar görmesi sağlanmalıdır. Erginlerin az hareketli oldukları sabahın erken saatlerinde, ağaçların altına çarşaflar serilir ve ağaçlar silkelenerek, ergin böcekler çarşafın üzerine düşürülür; düşen böcekler toplanarak öldürülür. Ağaçların altına içi su dolu mavi kaplar/leğenler yerleştirilmeli ve bu kapların içinde toplanan erginler imha edilmelidir. Mavi renkli cezbedici tuzaklardan yararlanılabilir. |
|
15. Toprakaltı zararlıları (Mayısböceği, Haziranböceği ) |
||||
|
Ergin böcekler, bitkilerin toprak üstü kısımlarını, larvalar ise köklerini yiyerek zararlı olmaktadır. Ancak esas zararı, fidanların ve ağaçların köklerini yemek suretiyle, larvalar yapar. Bu zararlılar, özellikle fidanlıklar için çok önemlidir. |
Şubat – Ekim |
Göz ile inceleme |
-Bir fidanda bir larva. -Bir ağaçta bir larva |
Bahçe, sonbaharda 20-30cm derinliğinde sürül-düğünde, açığa çıkan larvalar kuşlar tarafından yenir. Mayıs, temmuz ve ağustos aylarında yapılan toprak işlemesi pupa ve yumurtaların ölmesini sağlar. Fidanlar sökülürken ve söküm sonrası, parseller derin sürülmeli ve larvalar toplanıp imha edilir. özellikle haziran ve temmuz aylarında ot temizliğine özen gösterilmelidir. Fidanlıklar ve meyve bahçelerinde, haziran – temmuz aylarında ortaya çıkan erginler toplanarak öldürülmelidir. Bu zararlılara karşı, bütün ağaçlarda değil, sadece larvaların bulunduğu fidan ve ağaçlarda kimyasal mücadele yapılmalıdır. |
|
16. Yaprak kıvırcıklığı hastalığı |
||||
|
Yaprak, sürgün ve meyvelerde zarar yapar. Hastalanan yapraklar sarı ve beyaz bir renge dönerler. Yapraklar kıvrılır ve spiral bir şekil alırlar. Erken yakalanan yapraklar, büyüyemez ve dal üzerinde kururlar. Hasta yapraklar, normal yapraklardan daha kalın ve çoğunlukla kırmızı renktedir. Hastalıklı genç sürgünler, kalınlaşır ve gelişmeleri çok yavaşlar. Meyve üzerinde sarı-kırmızı renk-te, şişkinlikler oluşur. Bunlar zamanla koyulaşır. Meyve tümörlü bir görünüm alır. Bazen meyveler, çekirdek evine kadar yarılabilir. |
Şubat – Mart |
Göz ile inceleme |
_ |
Ağaçlar zamanında budanmalıdır. Tomurcuklar kabarmaya başladığı zaman, bir defa ilaçlama yapılır. Bu hastalığın, ilaçlama zamanının doğru olarak belirlenebilmesi ve yapılan ilaçlamanın etkili olabilmesi için, “6.3.“ bölümünde belirtilen kontrol ve incelemeler yapılmalıdır. |
|
17. Yaprakdelen hastalığı |
||||
|
Tomurcuk, yaprak, sürgün ve bazen de meyvelerde zarar yapar. Ağaçları zayıflatır. Yapraktaki ilk lekeler, 1 mm çapında yuvarlak ve kırmızımsı-sarı renktedir. Lekeler giderek kahverengine döner ve bir müddet sonra yaprağın lekeli kısımları düşer. Bu yapraklar delikli olarak görünür. Bulaşık tomurcuklar, parlak ve zamklı olup yerlerinden kolayca koparlar. Tomurcukla-rın dibinde önce lezyonlar, sonra zamanla büyüyen kanser yaraları oluşur. |
Ekim – Şubat |
Göz ile inceleme |
___ |
Hastalıklı tomurcuklar ve kanserli dallar budanıp, yok edilmelidir. Uygun bir şekilde sulama, gübreleme, toprak işleme ve budama yapılarak, ağaçların kuvvetli olarak gelişmesi ve iyi havalanması sağlanmalıdır. Sonbaharda yaprak dökümünden hemen sonra 1. ilaçlama, İlkbaharda çiçek tomurcukları açılmadan önce 2. ilaçlama yapılmalıdır. |
|
18. Monilya (Mumya) hastalığı |
||||
|
Çiçek, sürgün ve meyvelerde zarar yapar. Hastalanan çiçekler kahverengileşir ve mumyalaşarak dal üzerinde uzun süre kalır. Küçük meyvelerin içi kahverengi olur. Ol-gun meyveler, önce kahverengileşir. Daha sonra buruşur ve kuruyarak mumyalaşır. Hasta meyveler, dalda uzun süre asılı kalır. Sürgünler esmerleşerek kurur ve bu sürgün-lerde zamk salgısı olur. Kalın sürgünlerde, kapanmayan kanser yaraları meydana gelir. |
Mart – Nisan |
Göz ile inceleme |
_ |
Ağaçların üzerindeki kuruyan dallar, sağlam kısmın 2-3 cm altından kesilerek bahçeden uzaklaştırılmalıdır. Mumyalaşarak ağaçların üzerinde kalan ve yere dökülen meyveler toplanıp imha edilmelidir. Çiçeklenme başlangıcında (çiçeklerin % 5-10’unun açıldığı devrede) 1. İlaçlama; tam çiçeklenme döneminde (çiçeklerin % 90-100’ü açıldığı devrede) 2. İlaçlama yapılmalıdır. |
|
19. Şeftali küllemesi hastalığı |
||||
|
Yaprak, sürgün ve meyvelerde zarar yapar. Genç sürgün üzerindeki yapraklarda, önce hafif bir kabarıklık, yağlımsı bir görünüş ve renk açılması meydana gelir. Yaprağın altı beyaz, unumsu bir görünüm alır. Yaprak daralır ve içe doğru kıvrılır. Bu yapraklar zamanla hafif kırmızı renk alır ve dökülürler. Hasta sürgünlerin uçları kütleşir ve göz oluşumu engellenir. Döllenme sırasında meydana gelen enfeksiyonlarda, meyveler gelişemeden dökülürler. Çağla büyüklüğün-de iken hastalığa yakalanan meyvelerin üze-rinde beyaz lekeler oluşur. Hastalıklı meyve-ler iyi gelişemez ve çatlamalar görülür |
Nisan – Mayıs |
Göz ile inceleme |
_ |
Bahçe kurarken, sık dikim yapılmamalı. Varsa dayanıklı çeşitler kullanılmalıdır. Budama sırasında hastalıklı sürgünler ve obur dallar, hastalıklı kısmın 20 cm altından kesilerek, imha edilmelidir. Hastalık, bir yıl önce epidemi yapmamış ise, ilk belirtiler görülür görülmez; epidemi yapmış ise belirtiler görülmeden önce, 1. İlaçlama yapılmalıdır. Diğer ilaçlamalar, bitkinin gelişmesine ve ilacın etki süresine göre, 8-12 gün arayla yapılır. İlaçlamalara, hastalığı baskı altına alıncaya kadar devam edilir. |
|
20. Şeftali karalekesi hastalığı |
||||
|
Meyve, sürgün ve yaprakta zarar yapar. Meyvelerin düzensiz olgunlaşmasına, şekillerinin bozulmasına ve meyve etinde yarılmalara sebep olur. Meyvelerin özelikle sap kısmı civarında, zeytin yeşili renginde lekeler meydana gelir. Lekeler, bazen birbiriyle birleşerek, meyvenin yarıdan fazlasını kaplar. Lekeler yüzeysel olup, meyve etinde görülmez. Genç devrede hastalığa yakalanan meyveler iyi gelişemez. Meyvelerin kalitesi ve Pazar değeri düşer. Sürgünlerde oval şekilde, hafif kabarık ve yüzeysel lekeler meydana gelir. |
Mayıs – Haziran |
Göz ile inceleme |
_ |
Bahçe tesis ederken erkenci çeşitler tercih edilmelidir. Budama sırasında hastalıklı sürgünler kesilerek imha edilmelidir. Çiçek taç yaprakları döküldükten bir ay sonra (çanak yapraklar meyvenin ucuna sıyrılırken), 1.ilaçlama yapılmalıdır. Bundan sonra, ilaçların etki süresi dikkate alınarak, temmuz ayının ikinci haftasına kadar, ilaçlamalara devam edilmelidir. |
|
21. Rosellinia kök çürüklüğü hastalığı |
||||
|
Ağacın kök boğazı açıldığında kabuk aralarında beyaz miseller görülür. Dıştan belirti olarak yapraklar sararır, küçülür ve dökülür. Ağaçlarda geriye ölüm başlar. |
Mevsim boyunca |
Göz ile inceleme |
_ |
Ağır ve su tutan topraklara bahçe tesis edilmemeli, sulama suyu kök boğazına verilmemelidir. Kökleri tamamen çürüyen ağaçlar bahçeden sökülüp uzaklaştırılmalı, yeni hastalık bulaşan ağaçların hastalıklı kısımları temizlenmelidir. |
|
22. Kloroz (Demir noksanlığı) |
||||
|
Yapraklarda hafif sararma şeklinde başlar. Önce damar araları sararır fakat damarlar yeşil kalır. Sonra yaprağın tamamı sararır. Yaprakların kenarları, kahverengi – kırmızımtırak renk alarak kurur. Ağaçlar yıldan yıla zayıflar ve meyve verimi azalır. Önlem alınmadığı taktirde ağaçlar kuruyabilir. |
Mayıs – Temmuz |
Göz ile inceleme Yaprak ve toprak analizi |
_ |
Ağır ve çok kireçli topraklarda bahçe tesis edilmemelidir. Sulama aralıkları, toprak karakterine göre çok iyi ayarlanmalıdır. Ağır topraklar ve su tutan topraklarda drenaj yapılmalıdır. Kireçli yerlerde dayanıklı anaç ve çeşitler dikilmelidir. Kloroz hastalığının tedavisinde, demirli preparatlar kullanılır. Uygulamalara, toprak ve yaprak analizleri yapılarak karar verilir. Bu hastalığa karşı, ilk sararma belirtileri görüldüğü zaman topraktan veya yapraktan, demirli preparatlarla ilaçlama yapılır. |
|
23. Yabancıotlar |
||||
|
Ağaçların topraktan alacağı su ve besin maddesine ortak olmak suretiyle zararlı olurlar. Ayrıca bazı hastalık ve zararlılara konukçuluk yaparlar. Buna karşılık faydalıların çoğalmasını ve barınmasını sağlarlar. |
Mart - Ekim |
Göz ile inceleme |
_ |
Yabancı otlar, çiçek açıp tohum bağlamadan önce biçilerek, toprak işlemesi veya çapalama yapılarak yok edilmelidir. İyi yanmış çiftlik gübresi kullanılmalıdır. Şeftali bahçelerindeki yabancı otların mücadelesinde, çok zorunlu olmadıkça kimyasal mücadele tavsiye edilmemelidir. Ancak Kanyaş ve çimensi otlar çapalamaya rağmen, hala sorun olmaya devam ediyorsa, bunlara karşı kimyasal mücadele tavsiye edilebilir. |