ÖNSÖZ
Şeftali, Ülkemiz tarımı ve ekonomisinde önemli bir yere sahip bulunmaktadır. Şeftali daha çok Marmara, Ege, Karadeniz ve Akdeniz Bölgelerinde yetiştirilmektedir. Yurdumuzda, yaklaşık 13.920.000 adet şeftali ağacından, yılda ortalama 410.000 ton ürün elde edilmektedir. Türkiye’nin yıllık şeftali ihracatı 10.188 tondur. Şeftali, daha çok yaş meyve ve meyve suyu olarak tüketilmektedir.
Geniş alanlarda yetiştiriciliği yapılan, iç tüketim ve ihracatımız için önemli bir yere sahip olan şeftali ağaçlarında, tek başına veya birlikte zarar yapan, pek çok hastalık, zararlı ve yabancıot türü bulunmaktadır. Bu etmenler, şeftali ağaçlarında önemli ölçüde ürün kaybına neden olmaktadır. Bakımsız bir şeftali bahçesinde, hastalık ve zararlılar toplam olarak %50-60 oranında ürün kaybına sebep olabilirler.
Daha fazla ve kaliteli ürün elde etmek için; şeftali hastalıkları, zararlılar ve yabancı otlarla mücadele büyük önem arz etmektedir. Geçmiş yıllarda, hastalık ve zararlılar tek tek ele alınarak mücadele yapılmış ve çoğunlukla kimyasal mücadele yöntemi uygulanmıştır. Bunun sonucu ola-rak şeftali bahçelerinde, fazla miktarda ilaç kullanılmak zorunda kalınmıştır. Fazla ilaç kullanılması ise; öncelikle doğal dengeyi bozmuş, meyvelerde ilaç kalıntı riski artmasına ve çevre kirliliğine neden olmuş, arıların, balıkların, av hayvanlarının ve kuşların yaşamını tehlikeye sokmuştur.
Kimyasal ilaçların bu olumsuz etkilerini azaltmak için hastalık, zararlı ve yabancı otlar ile ekonomik ve ekolojik bir mücadele yapılması gerekmektedir. İşte bu amaçla 1995 yılında, Şeftali Bahçelerinde Entegre Mücadele Araştırma, Uygulama ve Eğitim Projesi yürürlüğe konulmuş-tur.
Günümüzde insan sağlığının, çevrenin ve biyolojik çeşitliliğin korunması ön plana çıkmıştır. Bu nedenle zararlılarla mücadelenin, agroekosistem ve sürdürülebilir tarımsal üretimin dikkate alınarak yapılması bir zorunluluk haline gelmiştir. Bu da ancak, biyolojik mücadele başta olmak üzere, kimyasal mücadeleye alternatif yöntemler ve Entegre mücadele uygulamak suretiyle sağlanabilir.
Entegre mücadele; insan sağlığı, çevre ve doğal dengeyi dikkate alan Sürdürülebilir bir mücadele sistemidir. Bu nedenle, "Entegre Ürün Yönetimi" ve "Sürdürülebilir Tarımsal Üretimin" temelini oluşturur.
Ülkemizde, Entegre mücadele ile ilgili temel araştırmalar, 1970 yılında başlamıştır. 1994 Yılına kadar 12 önemli üründe, Entegre mücadele projeleri yürütülmüştür. Ancak bunların hepsi, araştırma ağırlıklı çalışmalar-dır. Ankara'da, 11-13 Ekim 1993 tarihlerinde yapılan bir toplantıda; Entegre mücadele çalışmaları yeniden masaya yatırılmış ve 1995 yılından sonra yürütülen Entegre mücadele projeleri, araştırma ağırlıklı olmaktan çıkartılarak, uygulama ağırlıklı hale getirilmiştir. Bu toplantıda, Entegre Mücadele Araştırma, Uygulama, Eğitim ve Tanıtım Politikası, Stratejisi ve Öncelikleri gözden geçirilerek yeniden belirlenmiştir. Belirlenen politika ve stratejiye uygun olarak, 1995 yılından itibaren buğday, mısır, pamuk, patates, nohut, mercimek, örtü altında yetiştirilen sebzeler, elma, turunçgil, şeftali, kiraz, kayısı, zeytin, fındık, antepfıstığı ve bağ olmak üzere toplam 16 önemli üründe; hastalık, zararlı ve yabancı otlarla mücadele için, Entegre Mücadele Araştırma, Uygulama ve Eğitim Projeleri yürürlüğe konulmuştur. Bu Projeler, pilot olarak seçilen illerde, programlar halinde uygulanmakta ve hızla Türkiye geneline yaygınlaştırılmaktadır.
Diğer taraftan FAO/UNDP tarafından desteklenen ve 1994-1996 yıllarında başarılı bir şekilde yürütülmüş olan Türkiye'de Entegre Zararlı Yönetimi İçin Ulusal Bir Ağın Kurulması isimli proje çerçevesinde, Entegre mücadele uygulanan her ürün için, TAGEM ve KKGM ile Araştırma Enstitüleri, Tarım İl ve İlçe Müdürlükleri, Üniversiteler, Özel sektör, Sivil toplum örgütleri, Çiftçi birlikleri ve çiftçileri kapsayacak şekilde, birer "Entegre Mücadele Organizasyon Şeması" ile "Teknik İşbirliği ve Koordinasyon Ağı (Networkü)" oluşturulmuştur.
Entegre mücadele projeleri, hedef kitle olan çiftçiler için hazırlanmış olup; araştırıcı, yayımcı ve çiftçilerin işbirliği ile uygulanmaktadır. Entegre mücadele uygulamaları, önümüzdeki yıllarda daha da yaygınlaştırılacaktır. Bunun için, çiftçi eğitimine daha çok önem verilecektir. Ayrıca Entegre mücadelenin; ilaç firmaları başta olmak üzere özel kuruluşlara, sivil toplum örgütlerine, kamuoyuna ve tüketicilere tanıtılması konusunda daha çok çaba harcanacaktır.
Entegre mücadele programlarının uygulanmasında esas alınmak üze-re, her önemli ürün için, birer Entegre Mücadele Teknik Talimatı hazırla-narak, yürürlüğe konulmuştur. Bu talimatlar, ilk aşamada Entegre mücadele programlarının yürütüldüğü yerlerde kullanılacak, daha sonraki yıllarda ise kademeli olarak, normal "Zirai Mücadele Teknik Talimatları"nın yerini alacaktır. Entegre mücadele talimatlarında; biyolojik mücadele, biyotekno-lojik yöntemler, dayanıklı çeşitler, biyogenetik mücadele, mekanik ve fiziksel mücadele ile kültürel tedbirler gibi, kimyasal mücadeleye alternatif yöntemlere öncelik verilmektedir.
Alternatif mücadele yöntemleri ile kontrol altına alınabilen hastalık, zararlı ve yabancı otlara karşı, kimyasal mücadele tavsiye edilmemektedir. Şayet kimyasal mücadele yapılması zorunlu ise; doğal düşmanlara, insanlara ve çevreye yan etkisi düşük olan, çevre dostu ve spesifik ilaçlar önerilmek-tedir. Bu durumda, ilaçların etkili en düşük dozda ve doğal düşmanların en az zarar göreceği zamanlarda kullanılması, ilaçlamaların uygun alet ve ilaçlama tekniği kullanılarak yapılması esas alınmaktadır. Bu talimatlarda, uluslararası kriterlere göre seçilen ve Entegre Mücadele Programları için uygun olan ilaçlar tavsiye edilmekte, mecbur kalmadıkça riski yüksek olan ilaçlara yer verilmemektedir.
Hastalıklar, zararlılar ve yabancı otların renkli fotoğraflarla tanıtıldığı Entegre Mücadele Teknik Talimatları, her önemli ürün için ayrı kitaplar halinde bastırılarak; araştırıcı, yayımcı, eğitimci ve çiftçilerin istifadesine sunulmaktadır. Turunçgil, Elma, Bağ, Pamuk, Patates, Nohut ve Zeytin Entegre Mücadele Teknik Talimatları bastırılarak dağıtımı yapılmıştır. Şeftali Bahçelerinde Entegre Mücadele Teknik Talimatı, bu konuda basılan sekizinci kitap olacaktır. Bu talimatı, diğer ürünlerle ilgili talimatların basımı takip edecektir.
Şeftali Bahçelerinde Entegre Mücadele Teknik Talimatı’ında açıklanan, en uygun yöntem ve tekniklerin kullanılması suretiyle, şeftali hastalık, zararlı ve yabancı otları ile Entegre mücadele yapılması sağlanmış olacaktır. Bu Talimat, şeftali üreticileri ile şeftali üzerinde çalışan yöneticiler, araştırıcılar ve yayımcılar için yol gösterici bir rehber, Üniversite öğrencileri için de bir kaynak kitap niteliği taşımaktadır.
Şeftali Bahçelerinde Entegre Mücadele Teknik Talimatının hazırlanmasında emeği geçen veya görüşleriyle katkıda bulunan, son şeklini vererek basıma hazır hale getiren ve kitap halinde basılmasını sağlayan herkese teşekkür ederim. Bu Talimatın ülkemiz tarımına, şeftali üreticilerine ve konuyla ilgili olan bütün kişi ve kuruluşlara yararlı olmasını temenni ederim
Prof. Dr. Hüsnü Yusuf GÖKALP
Bakan